Cerebras Systems perşembe günü halka açıldı ve hafta sonuna kadar değerlemesi yaklaşık 60 milyar dolara (yaklaşık 55 milyar euro) ulaştı. Şirket yapay zekâ için çip üretiyor ve müşterileri arasında OpenAI ve AWS bulunuyor. Ama Cerebras'ın hikâyesi herhangi bir IPO rakamından daha ilginçtir - 2019'da neredeyse ölen bir şirketin hikâyesi.

Cerebras üç yaşındayken, inşa aşamasında, ayda 8 milyon dolar harcıyordu. O zamana kadar, kimsenin kendilerinden önce çözemediği bir mühendislik problemini çözmeye çalışırken neredeyse 200 milyon dolar yakılmıştı. CEO Andrew Feldman, başarısızlıkları ve büyüyen zararları bildirmek için yönetim kurulu toplantılarına gidiyordu. „Her ay çalışmayan bir şeye para uçuran bir durumdaydık", dedi bir röportajda.

Cerebras'ın tüm teknik vizyonu radikaldi. Endüstrinin elli yıllık yaklaşımını - daha küçük çipler, daha çoğu - izlemek yerine, tek bir devasa çip yapmak istiyorlardı. Tüm bir wafer, 50 ayrı birime bölünmemiş. Kâğıt üzerinde fikir güç sağlıyor. Pratikte ise hiçbir alet, hiçbir soğutma sistemi, hiçbir üretici o ölçekte çalışmıyordu.

Cerebras'ın çipleri endüstrideki herhangi bir çipten 58 kat daha büyük ve 40 kat daha fazla enerji tüketiyordu. Hazır bir soğutma sistemi yoktu. Hazır bir anakart yoktu. Ekibin, bir wafer üzerinde aynı anda 40 vidayı, ona zarar vermeden sıkacak bir makine icat etmesi gerekti. Tüm bu zorluklar daha önce en büyük çip şirketlerinin mühendisleri tarafından reddedilmişti.

Temmuz 2019'da sonunda çalıştı. Paketlenmiş çip monte edilip aktive edildiğinde, kurucu ekip - Andrew Feldman, Gary Lauterbach, Michael James, Sean Lie ve Jean-Philippe Fricker - laboratuvarda toplandı. „Sadece durup ona bakıyorduk", dedi Feldman. „Hayatımın en büyük anlarından biriydi." Ve bunu daha önce SeaMicro'yu kuran ve 2012'de AMD'ye 334 milyon dolara satan bir adam söylüyor.

Şimdi ilginç kısım. OpenAI ile Cerebras'ın olağandışı bir ilişkisi var. Başarılı çip lansmanından yaklaşık iki yıl önce, OpenAI Cerebras'ı satın almak için görüşüyordu; iç anlaşmazlıklar nedeniyle çöken bir anlaşma. Bugün OpenAI hem müşteri hem ortaktır - Cerebras'a, koşullu olarak OpenAI'ye 33 milyon Cerebras hissesi veren warrantlarla teminat altına alınmış 1 milyar dolarlık bir kredi verdi. Cuma günkü hisse başına 279 dolar fiyatla, bu, şirketin S-1 formuna göre 9 milyar dolardan fazla değer demek.

Bu anlaşmada ilginç bir madde var - Cerebras, „OpenAI'nin belirli rakiplerine" satış yapmamayı taahhüt etti. Bunun Anthropic anlamına gelip gelmediği sorulduğunda Feldman doğrulamadı, ama kısıtlamanın „süreyle sınırlı" olduğunu ve OpenAI'ye kapasite sağlamak için konulduğunu söyledi. Cerebras şu anda iştahı büyük birden fazla AI şirketine hizmet veremiyor. Feldman'ın kendi sözleriyle: „Açık büfenin bir bölümüyle çalışacağız ve geri kalanına saldırmadan önce bundan memnun olacağız."