Vala e ardhshme e shtrenjtimit ndoshta nuk do të vijë nga pompa e benzinës, por nga rafti i bukës. Sipas vlerësimeve të „Oxford Economics“, çmimet globale të ushqimit mund të rriten për 11,8 për qind në vitin 2026 dhe edhe 4,8 për qind në 2027.

Para se ajo shifër të shkaktojë panik, ia vlen të lexohet çfarë do të thotë saktësisht. Ky është projeksion për një indeks global të çmimeve të lëndëve të para ushqimore - jo për faturën që konsumatori paguan në arkë. Vetë „Oxford Economics“ paralajmëron se rritja e lëndëve të para nuk përcillet automatikisht dhe në të njëjtën përqindje në pakicë. Çmimi përfundimtar varet nga prodhimi vendas, importi, transporti, energjia dhe përpunimi.

Kur dhe mbi çfarë

Goditja nuk do të vijë përnjëherë. Te frutat dhe perimet e freskëta, çrregullimet në prodhim përcillen te konsumatorët për dy deri në tre muaj - pra vala e parë pritet në tetor dhe nëntor. Te buka, pastat, djathi, vaji dhe ushqimi tjetër i përpunuar, procesi zgjat më shumë për shkak të stoqeve, kontratave dhe shpërndarjes, kështu që përcjellja më e fortë pritet mes shkurtit dhe majit 2027.

Më i ekspozuari është gruri. „Oxford Economics“ vlerëson se çmimi i tij në tremujorin e tretë të vitit 2026 mund të jetë rreth 36 për qind më i lartë se i njëjti periudhë vjet, me çmim të projektuar prej 6,92 dollarësh për bushel. Kjo nuk do të thotë se buka do të shtrenjtohet për 36 për qind, por do të thotë presion mbi miellin, produktet e furrës, pastat dhe drithërat.

Pse po ndodh kjo

Arsyeja nuk është një korrje e keqe, por tre presione njëkohësisht. Së pari, moti: pas vapës verore dhe thatësirës në Evropë, shoqata „Coceral“ e uli parashikimin për korrjen e drithërave në BE dhe Britani të Madhe nga 295,5 në 286,6 milionë tonë. Për krahasim, në vitin 2025 u mblodhën rreth 310 milionë tonë - dallim prej mbi 23 milionë tonësh për një vit. Në Gjermani pritet që prodhimi i drithit të ulet për rreth shtatë për qind, në afërsisht 41,9 milionë tonë.

Së dyti, kostot. Çmimet globale të naftës në korrik ishin rreth 36 për qind më të larta në nivel vjetor, ndërsa çmimet e plehrave këtë vit mund të rriten për 22 për qind. Gruri është veçanërisht i varur nga plehrat, çka e bën dyfish të ekspozuar.

Së treti, luftërat dhe rrugët tregtare të prishura - Ngushtica e Hormuzit, Lindja e Mesme, Ukraina.

Ku është Maqedonia në gjithë këtë

Korrja vendase e grurit jep një siguri të caktuar, por bujqit varen nga karburantet, plehrat dhe reproduktet e importuara, ndërsa industria ushqimore nga energjia, transporti dhe lëndët e para. Te një ekonomi e vogël dhe e hapur, shtrenjtimet e këtyre zërave gradualisht derdhen në çmimet vendase.

Për momentin, megjithatë, statistika zyrtare nuk tregon panik. Sipas Entit Shtetëror të Statistikës, inflacioni i përgjithshëm në korrik 2026 ishte 0,1 për qind në raport me qershorin dhe 2,3 për qind në raport me korrikun e vitit të kaluar. Ushqimi dhe pijet joalkoolike në korrik ishin më të lira për 1,1 për qind në raport me muajin e mëparshëm.

Edhe vetë pamja globale nuk është njëkahëshe. Në korrik çmimet globale të lëndëve të para ushqimore ishin rreth një për qind më të larta se një vit më parë, ku drithërat ishin më të shtrenjta për 6,9 për qind, ndërsa vajrat bimore për rreth 17,3 për qind. Kjo është një kundërpeshë e rëndësishme ndaj titujve alarmantë.

Rajoni, nga ana tjetër, tregon sa të ndryshme mund të jenë rreziqet kombëtare. Në Kroaci, këshilltarja e ministrit të Bujqësisë, Tatjana Radiq, deklaroi se në bisedat me ekspertë përmenden shtrenjtime të mundshme prej 20 deri në 30 për qind, ndërsa në skenarë të caktuar edhe deri në 40 për qind në vitin 2027 - por ai vlerësim është i lidhur me gjendjen në bujqësinë kroate.

Pra: nuk ka projeksion sipas të cilit ushqimi te ne do të shtrenjtohet për 11,8 për qind, dhe kushdo që e përcjell atë shifër si parashikim vendas ose nuk e ka lexuar analizën e plotë, ose shpreson që ju nuk do ta lexoni. Ajo që është reale është se muajt e ardhshëm sjellin rrezik, dhe sa prej tij do të arrijë deri te arka do të varet nga korrja vendase, stoqet dhe kontratat e importuesve.