"Nuk na shqetësojnë gjërat në vetvete, por mendimet tona për to" - fjalia është thuajse dy mijë vjeçare, e thënë nga filozofi stoik Epikteti, i lindur skllav. Dhe sot neurologjia dhe psikoterapia ia japin të drejtën në një mënyrë që ai as nuk mund ta imagjinonte.

Ideja është e thjeshtë dhe në mënyrë të pakëndshme e saktë: mes ngjarjes dhe reagimit tonë emocional ka një hapësirë, dhe në atë hapësirë interpretimi ynë vendos gjithçka. Dy njerëz mund të marrin të njëjtën vërejtje nga shefi - njëri do ta përjetojë si sulm, tjetri si këshillë. Ngjarja është e njëjtë. Historia që i tregojmë vetes për të është e ndryshme.

Kjo nuk është vetëm filozofim. Donald Robertson, një nga njohësit kryesorë bashkëkohorë të stoicizmit, thekson se pikërisht stoikët antikë e frymëzuan terapinë kognitive-bihevioriste (TKB) - një nga psikoterapitë më të mbështetura shkencërisht sot. Themeluesit e saj, Albert Ellis dhe Aaron Beck, pranuan se shumë nga mjetet që përdorin ishin shpikur nga filozofët shumë kohë para tyre.

Pse truri e zbaton kaq vështirë këtë? Sepse, siç thotë neurologu Rick Hanson, ai është "velkro për negativen dhe teflon për pozitiven" - i mban kërcënimet dhe shqetësimet shumë më lehtë se gjërat e mira. Është një zakon evolutiv: paraardhësit tanë mbijetuan pikërisht sepse qëndronin syçelë ndaj rreziqeve. Problemi është se i njëjti tru nuk e dallon një kërcënim të vërtetë nga një i imagjinuar - vetëm mendimi për një bisedë të vështirë e ngre kortizolin sikur armiku të ishte tashmë te dera.

Këtu vjen liria. "Mes mendimit dhe reagimit ka një hapësirë. Dhe në atë hapësirë lind liria", thotë terapisti Toni Espigares. Qëllimi nuk është të fshish mendimet negative - kjo nuk bëhet - por t'i vëzhgosh pa u identifikuar me to. Thënë thjesht: nuk je i detyruar të besosh çdo gjë që të kalon nëpër kokë. As Epikteti nuk ishte.