Për disa është mbeturinë, për të tjerët - biznes me nëntë shifra. Ndërsa plehrat nëpër rrugë dhe deponi mbeten pamje e përditshme, pas kontejnerëve qëndron një industri që çdo vit qarkullon mbi 120 milionë euro. Dhe ndërsa paratë rriten, riciklimi rri në vend - nëntëdhjetë për qind e mbeturinave të mbledhura në vend ende përfundojnë në deponi, ku natyra dhe shëndeti paguajnë një faturë që nuk regjistrohet askund.

Shifrat e sektorit janë mbresëlënëse. Vitin e kaluar kompanitë për mbledhjen dhe përpunimin e mbeturinave inkasuan 120,2 milionë euro të ardhura. Qarkullimi është 3,36 për qind më i vogël se një vit më parë, por fitimi u rrit me 7,1 për qind dhe arriti 4,6 milionë euro. Të gjithë këtë e realizuan 168 kompani, ndërsa dhjetë më të ardhurshmet morën gati 59 për qind të gjithë tortës.

Listën e kryeson ndërmarrja publike shkupjane Komunalna Higiena me 23,4 milionë euro - lojtari më i madh dhe bartësi i shërbimit publik në kryeqytet. Menjëherë pas tyre është Teknometal i Tetovës, që më shumë se dyfishoi të ardhurat në gati 12 milionë euro, ndërsa në dhjetëshen e parë dominojnë pikërisht ndërmarrjet publike komunale - nga Kavadari dhe Prilepi deri te Ohri dhe deponia Drisla.

Para ka, riciklim - pak

Këtu është paradoksi. Industria është fitimprurëse, ndërsa sistemi i menaxhimit të mbeturinave ngec. Në Maqedoni çdo vit krijohen rreth 791.000 ton mbeturina komunale, ndërsa mblidhen rreth 637.000. Nga ato të mbledhura, gati 90 për qind shkojnë drejt e në deponi - pa seleksionim, pa riciklim, pa u kthyer në ciklin ekonomik.

Edhe atje ku ka përparim, varemi nga të tjerët. Nga ambalazhi prej xhami që hidhet në treg, përmes sistemit të Pakomak mblidhet dhe riciklohet rreth 45 për qind - një e dhënë me të cilën vërtet mund të mburremi si shtet jashtë BE-së. Por ka një grep: gati i gjithë xhami i mbledhur çohet në fabrika në Bullgari. Ne e mbledhim, ata e përpunojnë - dhe vlera e shtuar shkon përtej kufirit.

Paralajmërimi evropian tashmë troket në derë. Brukseli së fundmi nisi procedurë kundër Portugalisë për mospërmbushjen e objektivave të riciklimit, me mundësi gjobash financiare. Maqedonia ende nuk është anëtare, por rasti është një sinjal i qartë - me objektivat e reja për 2030 dhe 2035, një sistem efikas për mbeturinat nuk është më zgjedhje, por kusht për hyrje.

Prandaj pamja është e dyfishtë. Biznesi me mbeturina lulëzon, dhjetëra firma ndajnë miliona, por vetë mbeturina në pjesën më të madhe përfundon e varrosur. Pyetja për qytetarin që çdo mëngjes nxjerr plehrat është e thjeshtë: nëse industria qarkullon 120 milionë, pse ende jetojmë të rrethuar nga deponitë?