Ndërsa të gjithë flasin për ngadalësimin e makinave elektrike, një firmë amerikane mblodhi 300 milionë dollarë (rreth 275 milionë euro) për të zgjeruar fabrikën që prodhon materialet për bateritë e tyre. Mesazhi është i qartë: dikush nuk beson se historia e automjeteve elektrike ka mbaruar.

Firma quhet Sila, ndërsa themeluesi Gene Berdichevsky nuk është i rastësishëm - ishte i punësuari i shtatë në Tesla, në kohën kur makina elektrike ende ishte shaka për industrinë e automobilave. Tani kompania e tij prodhon të ashtuquajturin anodë silic-karbon - pjesën e baterisë që përcakton sa energji mund të grumbullojë ajo. Pohimi është se materiali i tyre grumbullon deri në 40 përqind më shumë energji se anoda klasike prej grafiti.

Paratë vijnë nga fondet Atreides Management dhe Sutter Hill Ventures, me pjesëmarrjen e disa emrave të tjerë të rëndë nga bota e investitorëve. Me to, shuma e përgjithshme që Sila ka mbledhur deri tani arrin rreth 1,3 miliardë dollarë. Fabrika në Moses Lake në shtetin Uashington, që nisi prodhimin në shtator 2025, tani prodhon material të mjaftueshëm për mbi 100.000 automjete elektrike në vit - ndërsa plani është që kapaciteti të hidhet në dhjetëra gigavat-orë.

Këtu historia pushon së qeni vetëm për bateritë. Rreth tri të katërtat e zinxhirit botëror të furnizimit me grafit i kontrollon Kina. Çdo firmë që prodhon material alternativ jashtë atij zinxhiri në të vërtetë ndërton diçka më shumë se një fabrikë - ndërton pavarësi nga një shtet i vetëm që deri tani i mbante të gjithë për fyti. Nuk është rastësi që klientët e Silas tashmë përfshijnë Mercedes, Panasonic, madje edhe prodhues dronësh e satelitësh.

Për lexuesin në Ballkan, kjo është një kujtesë se tranzicioni drejt energjisë elektrike nuk është vetëm çështje e modës ekologjike, por e asaj se kush i mban lëndët e para. Evropa flet prej vitesh për „autonomi strategjike”, ndërsa bateritë janë pikërisht vendi ku ato fjalë ose do të marrin peshë, ose do të mbeten në letër. Pyetja nuk është nëse automjetet elektrike do të arrijnë te ne - ato tashmë janë këtu - por materialet e kujt do të jenë brenda tyre kur të arrijnë.