Karkasoni ka një biografi të gjatë: kështjellë mbretërore, kufi mes Francës dhe Aragonës dhe, para vetëm dy shekujsh, vend i një prej restaurimeve më të mëdha të monumenteve në Evropë. Kur qyteti mesjetar ishte para rrënimit, arkitekti i shekullit të 19-të Viollet-le-Duc gjysmë shekulli e rindërtoi, duke ia kthyer pamjen mesjetare - por përmes vizionit të tij romantik. UNESKO e vendosi në listën e trashëgimisë botërore në vitin 1997. Tani kalaja e tij e madhe këtë status e ndan me shtatë kështjella shumë më pak të njohura, të bashkuara nën emrin „Kështjellat mbretërore kapetiane të Langedokut“.

Agilari, Lasturi, Monsegyri, Pejrpertyzi, Pyilorani, Keribyzi dhe Termi qëndrojnë mbi male, kreshta dhe dalje shkëmbore, disa pothuajse të shkrira me peizazhin e kësaj treve historike në jug të Francës. Ato janë fytyrat e tjera të territorit të fortifikuar rreth Karkasonit - dhe arsye e mirë që udhëtimi të mos përfundojë para mureve të tij.

Agilari dhe Lasturi. Mbi një kodër në Korbier, pranë Tyshanit dhe mes vreshtave të apelacionit Fitu, Agilari është kështjellë e vogël, por strategjike, që kurora franceze e përfshiu në sistemin e saj mbrojtës. Së bashku me Keribyzin, Pejrpertyzin, Pyiloranin dhe Termin përbënte të ashtuquajturit „pesë bijtë e Karkasonit“, që i ruanin kalimet drejt jugut, në kufi me Aragonën. Sot atje ka rrënoja, por struktura lexohet qartë: dy unaza muresh dhe kulla që ndjekin profilin e kodrës, pa interierë të rindërtuar dhe pa skenografi të rreme mesjetare. Lasturi, nga ana tjetër, nuk është një kala, por katër në një mal: në një kreshtë të Montagne Noire radhiten Kabareja, Tur Rezhina, Syrdespina dhe Kertinjoja, ku shkohet në këmbë nëpër shtigje të shënuara nga fshati i vogël.

Monsegyri. Katarët e bënë një nga strehimoret e tyre kryesore, dhe këtu në vitin 1244 u zhvillua një nga episodet vendimtare të Kryqëzatës Albigjeze: pas një rrethimi disamujor, kështjella ra para trupave të kurorës franceze. Kalaja që shihet sot është më e vonshme. Deri te kreshta shkëmbore mbi 1.200 metra lartësi mbidetare ngjitesh në këmbë, për rreth 35 minuta, ndërsa kështjella vizitohet në mënyrë të pavarur, pa udhërrëfyes. Muzeu në fshat e plotëson historinë e vendit dhe të katarëve. Këtu gurët nuk tregojnë përralla për kalorës, por për rrethim dhe disfatë.

Pejrpertyzi dhe Keribyzi. Pejrpertyzi nuk duket i ndërtuar mbi mal, por i ngjitur pas tij. Muret shtrihen mbi 300 metra përgjatë një kreshte gëlqerore, në rreth 800 metra lartësi, ndërsa shkallët e Shën Luigjit, të gdhendura drejtpërdrejt në shkëmb, të çojnë te pjesa më e lartë e kështjellës. Nga maja e tij në largësi shihet silueta e Keribyzit, rivalit të tij kryesor dhe një nga bastionet e fundit të lidhura me katarët. Nga qafa Grau de Maury, me një devijim të shkurtër nga Kykunjani, një shteg i pjerrët të çon te tri unaza muresh dhe një kullë kryesore masive, në pjesën e sipërme të së cilës fshihet një sallë gotike me qemer që mbështetet në një shtyllë të vetme të rrumbullakët.

Pyilorani dhe Termi. Te Pyilorani shkohet në këmbë nëpër pyll, derisa mes pemëve të shfaqen muret dhe kullat e para të përshtatura në shkëmb. Vendi ishte i fortifikuar që para se kurora franceze ta përfshinte në mbrojtjen drejt Aragonës në mesin e shekullit të 13-të. Brenda janë ruajtur mure, kulla, shkallë dhe kalime në disa nivele, ndërsa funksionin ushtarak kështjella e humbi para më shumë se tre shekujsh. Termi, nga ana e tij, gati katër muaj e përballoi rrethimin e trupave të Simon de Montfortit në vitin 1210, para se të binte. Qëndron mbi grykat e Termenesë dhe, ndonëse është rrënojë, pozita e tij vetë shpjegon pse ishte kaq i rëndësishëm.

Ky nuk është udhëtim për ata që kërkojnë salla të rindërtuara dhe udhërrëfyes të kostumuar. Është udhëtim për këmbët dhe për shikimin, nga shkëmbi në shkëmb. E ndërsa Franca nga rrënojat bën trashëgimi botërore dhe rrugë këmbësorësh, është vështirë të mos pyesim: sa kështjella mesjetare në Ballkan ende presin që dikush të paktën të vendosë një tabelë dhe të shënojë një shteg deri te to?