„Zero denarë nga Buxheti“ kushtoi 5,5 milionë euro

Festimi për 35 vjet pavarësi duhej të mos u kushtonte qytetarëve asgjë nga Buxheti. Në fund kushtoi 5,5 milionë euro, me një thirrje publike pesëditore dhe një ofertë të vetme. Nga 340 milionë denarë, vetëm 40 janë private - pjesën tjetër e pagoi „Lotaria Shtetërore“. Kronologjia nuk ka nevojë për interpretim: Qeveria e ngarkoi Lotarinë më 28 prill, dy ditë më vonë doli shpallja, dhe u paraqit firma e vajzës së pronarit të „Avalon“. Pagesat nuk duken në Financat e Hapura - pikërisht aty ku kryeministri i drejtoi qytetarët.

Kryetari i komisionit që e vlerësoi ofertën e vetme më vonë doli si autor i aranzhimeve për koncertin. Organizatori i festimit njëmujor në 11 qytete është një firmë me llogari të bllokuar, dhe pyetjes për paratë publike iu përgjigj me „A të dukem unë si idiot?“. Ndërsa David Guetta u njoftua tri ditë pasi u mbyll thirrja. „Megafon“ kërkon që komisioni kundër korrupsionit ta kontrollojë gjithë procedurën, ndërsa lënda e hapur atje për momentin ka të bëjë vetëm me një emër.

Në shtator Lotaria ishte edhe në gjyq, për një arsye tjetër. Prokuroria e ngriti dëmin nga 8,2 në 9,7 milionë euro, por kualifikimin e ndryshoi nga përvetësim në keqpërdorim, kështu që dënimi i mundshëm është nga një deri në pesë vjet. Bajrami u dorëzua në Bllacë pas 19 muajsh në arrati, në të njëjtin vendkalim si Grubi, dhe MPB-ja nuk shpjegoi ku ishte fshehur. Mbrojtja thotë se gjithçka është bërë me urdhër të Qeverisë. Prokuroria dhe mbrojtja, në fakt, tregojnë drejt një tryeze.

Procesverbali gjoja kishte çmim

Dëshmitari në gjyq thotë se drejtori i Inspektoratit kërkonte njëqind mijë euro që të kalonin kamionët me pleh; në veturën e tij u gjetën 50.000 të shënuara, ndërsa mbrojtja thotë se paratë i kërkonte dikush tjetër. Në Shkup u ndalua një inspektore e Agjencisë së Ushqimit, procesverbali pozitiv i së cilës gjoja kishte çmim. Për ryshfetin në Drejtorinë Doganore dhe kontrollet në MPB institucionet folën vetëm kur dikush nga jashtë i detyroi. Dhe një sportel në MPB që lëshon patentë shoferi gjashtë vjet shtonte kategoritë C dhe D për njerëz që nuk kishin dhënë kurrë provim - e disa prej tyre ngisnin autobusë. Nëpunësja ishte larguar një herë në vitin 2021 dhe ishte rikthyer me vendim gjyqi në 2025. Një vend pune si zjarrfikës gjoja kushtonte 1.500 euro.

Aty ku nuk kishte ryshfet, kishte revizion - dhe ai mbërrinte kur paratë ishin shpenzuar tashmë. Revizioni Shtetëror gjeti në ESM një motor me gaz prej 2,48 milionë eurosh që nuk funksionoi kurrë dhe një aditiv prej 2,29 milionësh me afat të skaduar; plani i prokurimeve u ndryshua 19 herë brenda një viti, ndërsa gjashtë firma mbajnë mbi 70 për qind të vlerës. Një central diellor prej 337 megavatësh mori miratim komunal në vend të atij qeveritar. Inspektorati i Tregut ka një automjet në skrap dhe vetëm 5 nga 14 vende për sigurinë e produkteve të plotësuara. Ndërsa EVN-në Revizioni Shtetëror nuk mund ta kontrollojë fare, sepse shteti nuk ka pjesë pronësie. Po atë muaj Qeveria hoqi çmimin më të ulët automatik në prokurimet publike. Tani e tutje dikush do ta vlerësojë cilësinë. Pas festimit, pyetja se kush do të jetë ai dikush nuk është më teorike.

Në Vodno, sigurinë e provonte emri i vendit

Plani urbanistik për Barutanën parashikon 29.000 metra katrorë ndërtim aty ku Plani i Përgjithshëm lejon 6.500. Nga 9.500 metra katrorë gjelbërim mbeten 268, në një terren me ndryshim lartësie prej 80 metrash, pa studim për erozionin. Kur urbanistët e Komunës Qendër morën deklarata të bardha për të nënshkruar se është e sigurt, askush nuk nënshkroi. Në dëgjimin publik argumenti për stabilitetin e terrenit ishte se vendi quhet Barutana. Mbi 1.500 qytetarë nënshkruan kundër, dhe plani u votua pa mendim për rrezikun - në një shpat ku pylli ishte mbjellë pikërisht që Shkupi të mos përmbytej. Më shumë se gjithçka flet dokumenti i vetë komunës, ku shkruan se urbanizimi i Vodnos aktivizon rrëshqitje dheu. Kryetari i komunës, ndërkaq, kërkoi falje për xhirimin e dëgjimit.

Disa qindra metra më lart, teleferiku tregoi të njëjtin model, vetëm me datë më të vonë. Sanimi u hodh nga 20 në 45 milionë denarë, dhe kontratë me realizues ende nuk ka. Ekspertiza austriake konstatoi se tre nga katër sensorë nuk punonin, dhe një servis i plotë nuk ishte bërë pesëmbëdhjetë vjet. Kontrolli shtetëror vitin e kaluar në gusht nuk gjeti asgjë. Kryetari thotë se teleferiku ishte në prag të tragjedisë, por Qyteti tani kërkon një firmë që ta vlerësojë dëmin, ndërsa përgjegjësinë ua lë organeve hetuese. Kush i nënshkroi letrat pesëmbëdhjetë vjet, askush nuk tha.

Drejtësia fillonte nga faqja e parë

Në gjykimin për zjarrin në diskotekën „Puls“ në Koçani, ekspertët konstatuan se objekti punonte prej vitesh si diskotekë me leje për industri të lehtë, dhe se inspektori mundte dhe duhej ta mbyllte. Procesverbali i parë zyrtar për gjendjen e diskotekës u shkrua pasi ajo ishte djegur. Një inspektore i kërkoi pronarit licencë në vitin 2023, nuk e mori, dhe këtë vetëm e shënoi në një raport. Sistemi funksiononte. Thjesht nuk vepronte.

Pastaj afati bëri të vetën. I akuzuari i parë doli nga paraburgimi për shkak të skadimit të afatit - një vit e gjysmë pa asnjë të dënuar me vendim të formës së prerë. „Fëmijët tanë nuk kanë afat, drejtësia nuk guxon të skadojë“, deklaruan nga shoqata e Koçanit. Komisioni hetimor, i votuar njëzëri nëntë muaj më parë, ende nuk ekziston, ndërsa gjykimi për 13 policët filloi nga e para për shkak të ndryshimit në trupin gjykues - tetëmbëdhjetë muaj më vonë gjykata po e lexon sërish faqen e parë.

Llaskarci mori të njëjtin trajtim, shtatë vjet e gjysmë pas aksidentit. Gjykata Supreme e anuloi aktgjykimin dhe e ktheu lëndën në shkallë të parë, me arsyetimin se lidhja shkakësore nuk ishte vërtetuar kurrë si duhet. Ndërkohë njerëz rrinë në burg në bazë të aktgjykimeve që nuk ekzistojnë më, sepse arsyetimi me shkrim ende nuk është shkruar. Familjet e të vdekurve do t'i dëgjojnë të gjitha nga fillimi.

Paraburgimi erdhi brenda pak ditësh - kur kërcënimi ishte ndaj kryeministrit

Për kërcënimin ndaj kryeministrit pati kallëzim, aktakuzë dhe paraburgim brenda pak ditësh, dhe MPB-ja reagoi nga thashethemet, pa e paraqitur fare kryeministri. I njëjti mekanizëm ekziston për çdo qytetar. Për burrin që hyri në një ordinancë në Karposh dhe i theu një gjinekologu rruazën e dytë të qafës, prokuroria kërkon vetëm masa paraprake. Buletinet policore për dhunën në familje mbyllen çdo ditë me të njëjtën fjali për një kallëzim përkatës, ndërsa në dy raste ndalimi gjyqësor ishte shkelur tashmë.

Për Lupçon, pas një muaji pa gjurmë, familja pyet pse nuk është as në listën e MPB-së. „Kërkojmë vetë, mbledhim informacione vetë“, shkruan nipi i tij. Sistemi „Qyteti i Sigurt“ numëroi 151 shkelje brenda një dite e gjysmë, ndërsa familja pyet nëse dikush i ka shikuar regjistrimet. Në Çair, një nga ata që qëlluan njëqind metra larg stacionit policor po vuante tashmë dënim me burg. Për dy shtetasit nga Tajvani, midis kallëzimit për zhdukje dhe gjetjes së trupave kaluan trembëdhjetë orë - dhe i gjeti vetë vajza. Ndërsa gjurma drejt grupit me flamur të ISIS-it, sipas MPB-së, qëndronte në dosjet e një procesi tjetër gjyqësor.

Projektet e reja janë më të vjetra se shteti

„Treni i qytetit“ nga Zelenikova u nis për 40 denarë, në një hekurudhë që lëvizte mbi traversa të vitit 1959. Ditën e parë kryeministri udhëtoi në vagonin e parë në mëngjes, ndërsa në mbrëmje treni mbeti pa rrymë para Lisiçes. Udhëtimi zgjat 28 minuta, por deri te stacioni në Draçevë ecet gjysmë ore në këmbë. Midis Kumanovës dhe Shkupit hekurudha dhe çmimi ekzistonin - mungonte vetëm një vendim. Bulevardi nëpër Keramidnicë, që pret që nga viti 1965, më në fund po çan - por vetëm deri në gjysmë. Hekurudha drejt Bullgarisë, projekt i vitit 1990, është në 40 për qind. Ndërsa hidrocentrali Çebren është një ide e vitit 1964, me 14 tendera të dështuar, që shteti tani do ta ndërtojë vetë - konstruksioni financiar për momentin mungon. Në një hekurudhë tjetër, paradhënia përfundoi si faturë për këmbë pule.

Autobusët janë një kapitull i ri i të njëjtit roman. 150 autobusë elektrikë pas dy tenderësh të anuluar, pa shpjegim pse ranë. Kontrata me „Ikarus“ prej gati 60 milionë eurosh u publikua vetëm pas një muaji pyetjesh, me 30 autobusët e parë deri në mars 2027. Ndërkohë pasagjerët në transportin urban ranë nga 52 në 22 milionë në vit, ndërsa një autobus i dytë i NQP-së mori flakë brenda dy javësh. Njoftimet më të mëdha të muajit erdhën nga Uashingtoni: qendra të dhënash, Çebreni, gazsjellësi. E verifikuar me shifra, nënshkrim ka vetëm për një studim deri në pesë milionë dollarë. Në Pehçevë këshilltarët e partisë në pushtet votuan kundër qendrës së të dhënave të qeverisë së tyre, dhe ministri pranoi se nuk kishte projekt, studim apo të dhënë sa rrymë do të harxhojë objekti.

Gjithçka shtrenjtohet, përveç asaj që jep ara

Një kilogram spec kushton 26 denarë për t'u prodhuar, dhe blihet për 15 deri në 18, edhe pse çmimi i kontraktuar për klasën e parë është 40. Në Obrshan dhe Debresht prodhimi po kalbet i pashitur. Molla industriale në Prespë ra në 4 denarë për kilogram, ndërsa prodhohet për dhjetë, me subvencione të papaguara dy vjet.

Gjithçka që blihet shkoi në drejtim të kundërt. TVSH-ja për karburantet ra në 10 për qind, e megjithatë benzina u shtrenjtua. Nafta arriti 104,50 denarë dhe u bë më e shtrenjtë se të dy benzinat, ndërsa nafta bruto binte, kurse vaji për ngrohje është shtrenjtuar 78,91 për qind që nga janari. Kur TVSH-ja e ulur duhej të skadonte, nga Qeveria dëgjohej vetëm „po diskutojmë, po shohim“. Banesat u shtrenjtuan mbi 16 për qind brenda një viti, edhe pse regjistrimi numëroi 307.187 banesa të pabanuara. Shporta sindikale arriti 69.432 denarë, dhe me qira gati 85.000. Kryeministri thotë se inflacioni është „50 për qind më i ulët“ se ai evropian - shifrat thonë rreth një e pesta.

Ndërsa ara humb, pronësia shpërngulet. Firmat e huaja janë 4,7 për qind e kompanive, por krijojnë 37 për qind të vlerës. „Tineks“ kalon te një grup nga Prishtina, ndërsa Komisioni për Mbrojtjen e Konkurrencës nuk pa problem, sepse blerësi nuk kishte asnjë denar qarkullim në Maqedoni. Pas Ohridska Bankës, „Sparkasse“ u nis edhe pas UNI Bankës.

Rajoni gjykon vitet nëntëdhjetë, ndërsa për ne - një mesazh për Sofjen

Haga i dha Thaçit 25 vjet burg për 96 vrasje, dhe si Serbia ashtu edhe Kosova janë të pakënaqura me të njëjtin aktgjykim. Kuvendi i Shqipërisë miratoi menjëherë një deklaratë se aktgjykimi është i padrejtë, ndërsa Brukseli, që e themeloi gjykatën, heshti. Në Beograd Ratko Mlladiq, i dënuar me vendim të formës së prerë për gjenocidin në Srebrenicë, mori nderime shtetërore dhe ushtarake, ndërsa Plenkoviq e çoi temën para Asamblesë së Përgjithshme të OKB-së. Vuçiq dha dorëheqje si president dhe po atë mbrëmje u vu në krye të një liste zgjedhore.

Maqedonia në gjithë këtë u shfaq në margjina. Marta Kos numëroi katër vende që marrin afat kohor - ne nuk ishim aty. Shkupi kërkoi që BE-ja të ulet në tryezë me Bullgarinë, ndërsa Sofja u përgjigj se mundet, por detyrimet mbeten. Takimi me Rubion zgjati pesëdhjetë sekonda në një korridor, ndërsa po atë javë Departamenti i Shtetit ridrejtoi 52 milionë dollarë ndihmë ushtarake nga Maqedonia dhe tre vende të tjera. Në Athinë, ambasadorja amerikane gjoja tha se SHBA-të mund t'ia bëjnë këtë çdo vendi. Ministri grek u përgjigj se qeveritë i zgjedhin votuesit, jo ambasadat.

Fëmijët që mbetën mësojnë në një sistem që nuk i sheh

Në vitin 2016 në klasë të parë u nisën 23.266 fëmijë, këtë vit 14.952; 148 objekte shkollore mbetën pa nxënës. Në Manastir dy shkolla punojnë për nga një fëmijë, ndërsa 188 nxënës të klasës së parë nga listat e MPB-së nuk u paraqitën. Në Kumanovë lindën 1.300 fëmijë, ndërsa në bankë u ulën 898. Ministrja u porositi nxënësve të klasës së parë të kërkojnë një vëlla, e kur shifra e saj gaboi për 3.400 fëmijë, për emigrimin kishte një „përshtypje“. Sipas PISA 2025, vetëm 26 për qind e pesëmbëdhjetëvjeçarëve e arrijnë minimumin në lexim, ndërsa në shkencat natyrore asnjë nuk arriti nivelet më të larta. Ministrja thotë se këto janë rezultate të reformave të mëparshme, ndërsa të sajat do të shihen pas dhjetë vjetësh.

Ata që u ulën në bankë nuk janë gjithmonë të sigurt aty. Fëmijë më të mëdhenj sulmuan, zhveshën dhe filmuan një nxënës të klasës së parë në zhveshtoren e shkollës, ndërsa pyetja ku ishte mbikëqyrja ende nuk ka përgjigje. Në Bit Pazar një 14-vjeçar u sulmua me mjet të mprehtë në tualetin e shkollës, dhe rastin në polici e paraqiti nëna e tij, katër orë më vonë. Pas përleshjeve në Vollkovë dhe Çair policia premtoi masa, ndërsa sistemi arsimor heshti.

Alarmin e ngritën peshkatarët, jo institucionet

Në Mavrovë të huajt qëllojnë dhi të egra rreptësisht të mbrojtura për 3.000 deri në 6.000 euro për kokë - ligjërisht, sepse parku mbi 15 vjet pret ligjin për rishpalljen. Video e gjuetisë qëndroi tetë muaj në internet para se dikush të pyeste kush e lëshoi lejen. Parku më i madh kombëtar menaxhohet me kufij të vitit 1952 dhe zonim të vitit 1988, ndërsa ministria ofron një „debat publik“. Nga Liqeni i Ohrit u nxorën katër kilometra rrjeta të ndaluara dhe 117 kilogramë koran i ngordhur, pa autor. Në rrjedhën e sipërme të Treskës peshqit notonin të ngordhur, dhe alarmin e ngritën peshkatarët.

Vera po mbaronte, zjarri jo. Zjarri në Pelister, i shuar 72 orë me helikopterë ushtarakë dhe vullnetarë, sipas parkut ka shumë gjasa të jetë vënë qëllimisht. Nga 1.696 zjarre në tre muajt e verës, 1.627 digjeshin në bar, kashtë dhe deponi. Për herë të parë një helikopter i yni shuante zjarr jashtë shtetit, afër Graçanit në Kosovë, ndërsa për një zjarr të vetëm te „Jaseni“ u ngritën të tre aeroplanët kundër zjarrit që ka shteti. Drejtori i Drejtorisë për Mbrojtje dhe Shpëtim e tha motivin me zë: zjarri shfaqet aty ku pylli tashmë është prerë. Në Shuto Orizare erdhën me trotinetë, u vunë zjarrin dyqaneve për pesëdhjetë sekonda dhe ikën, ndërsa prova erdhi nga rrjetet sociale. Në fund të shtatorit Qendra për Menaxhim me Kriza ende numëronte zjarre - kësaj radhe kryesisht mbeturina.

Vjeshtën e hapën Vardari, çiklistët për Toshen dhe një listë e gjatë koncertesh

Vardari luajti ndeshjen e parë në shtëpi në Ligën e Kampionëve pas pesë vjetësh dhe e humbi 32:33 nga Nanti, por një tifoz mati 100 decibelë në sallën „Jane Sandanski“, ndërsa klubi në vend të komunikatës publikoi vargje të Aco Shopovit. Hendbollistet e shtypën Serbinë në debutimin e trajnerit të ri. Gjashtë çiklistë për herë të nëntë udhëtuan 930 kilometra nga Nova Gradishka deri në Krushevë, te Toshe Proeski, ndërsa Svetlana Mojsov, shkencëtarja pas barnave për diabetin dhe obezitetin, mori dekoratë edhe në shtëpi.

Kalendari mbushet deri në dhjetor: SEMPRE organizoi The Smiley Calls, festivalin e parë vendor open-air, para „Boris Trajkovskit“, Stefan Nikolovski shkon në T Arena, salla më e madhe ku ka shkelur ndonjë komik maqedonas i stand-up-it, ndërsa Lepa Brena kthehet në Shkup pas tetë vjetësh. Pastërmajlia e Shtipit mbeti 250 denarë pavarësisht shtrenjtimeve. E kush kthehej nga Greqia, në Bogorodicë priste edhe deri në katër orë, ndërsa unaza e Selanikut natën ishte e mbyllur pikërisht në drejtim të shtëpisë.

Shtatori nuk nxori asnjë sekret. Shpallja, revizioni, procesverbali, ekspertiza e teleferikut - dokumentet ekzistonin, me vulë dhe nënshkrim. Ajo që mungonte është dikush që do të qëndrojë pas nënshkrimit të vet.