Në prill 2021 Wisk Aero padiste Archer Aviation për „vjedhje të pafytyrë" të informacioneve konfidenciale dhe pronës intelektuale. Archer u përgjigj me kundërpadi ku kërkonte dëmshpërblim prej një miliard dollarësh. Histori të tilla zakonisht mbarojnë duke u zhdukur njëra firmë. Kjo mbaroi duke e blerë i padituri paditësin.

Sipas njoftimit rregullator të publikuar të hënën, Boeing pranoi t'i shesë Archer-it si Wisk Aero-n ashtu edhe dy filiale të tjera - SkyGrid, që prodhon softuer për menaxhimin e hapësirës ajrore, dhe prodhuesin e dronëve Insitu. Paratë nuk janë valuta kryesore këtu. Boeing merr aksione të sapoemetuara në masën 19,75 për qind të aksioneve të Archer-it para mbylljes së marrëveshjes, çka pas transaksionit i lë një pjesë prej rreth 16,5 për qind.

Pra, Boeing nuk shet - Boeing zhvendoset. Një gjigant i aviacionit e braktis pozitën e pronarit të programit të vet dhe bëhet aksionar i vogël në një startap të themeluar në vitin 2018. Kjo është më interesante se vetë çmimi.

Historia e Wisk-ut është thuajse si pasqyrë e dekadës së shkuar në Silicon Valley. Firma nisi si Kittyhawk, startap i aviacionit elektrik i Sebastian Trunit - bashkëthemelues i laboratorit X të Alphabet-it - i financuar nga bashkëthemeluesi i Google-it, Lari Pejxh. Kittyhawk u mbyll në shtator 2022, por programi i tij Cora, një taksi ajrore autonome dyvendëshe, u shkëput në fund të 2019 në një firmë të përbashkët me Boeing. Ajo firmë e përbashkët u riemërtua Wisk. Boeing investoi edhe 450 milionë dollarë (rreth 390 milionë euro) në fillim të 2022, ndërsa deri në vitin 2023 Wisk ishte krejtësisht në pronësi të tij.

Paqja që u pagua me marrëveshje ekskluzive

Kontesti mes dy firmave zgjati dy vjet dhe përfundoi me një ujdi të pazakontë. Archer u zotua që Wisk t'i jetë furnizues ekskluziv i teknologjisë autonome, dhe i dha opsionin të blejë deri në 13.176.636 aksione me çmim vetëm një cent për aksion. Me fjalë të tjera, procesi gjyqësor u kthye në partneritet, ndërsa partneriteti tani në marrje në pronësi. Kush fitoi vërtet në atë padi shihet vetëm sot.

Archer ndërkohë doli nga ideja fillestare për të ndërtuar vetëm një rrjet taksish fluturuese. Para dy vjetësh hyri në sektorin e mbrojtjes me një rundë prej 430 milionë dollarësh në dhjetor 2024, ndërsa në 2025 mblodhi edhe 300 milionë nga investitorë institucionalë si BlackRock dhe Wellington. Ka edhe marrëveshje ekskluzive me prodhuesin e armëve Anduril për zhvillim të përbashkët të një mjeti fluturues hibrid për qëllime mbrojtjeje.

Kjo është skema që meriton vëmendje. Ideja civile - një taksi që fluturon mbi bllokimet - ishte ajo që i tërhoqi investitorët. Mbrojtja është ajo që i paguan faturat. Të njëjtën rrugë e kaluan edhe prodhuesit e dronëve, dhe atje rezistenca u zhduk në çastin kur buxhetet u bënë ushtarake.

Firma, që doli në bursë në 2021 përmes bashkimit me një kompani-guaskë të zbrazët, vazhdon të punojë edhe në modelin e vet krejtësisht elektrik Midnight. Këtë muaj përfundoi një fluturim me pilot në të dyja drejtimet mes aeroporteve në Salinas dhe Monterej, si përgatitje për nisjen e operacioneve më vonë këtë vit. Taksitë fluturuese premtohen prej një dekade. Për momentin me siguri fluturon vetëm konsolidimi.