Meta гради бизнис за изнајмување на својата вишок пресметковна моќ за вештачка интелигенција – и со тоа влегува директно во дворот на Amazon Web Services, Google Cloud и Microsoft Azure. Планот, наводно наречен Meta Compute, доаѓа само неколку недели откако SpaceX го направи истото: неговата поделба xAI веќе изнајми капацитет од дата центарот Colossus 1 на компании меѓу кои Anthropic, Google и Reflection AI.

Логиката е стара колку и секоја златна треска. Кога сите копаат, најсигурно заработува тој што продава лопати. Меѓу гигантите што трошат стотици милијарди на чипови и струја, се јавува искушението дел од таа скапа инфраструктура да не стои празен, туку да носи кеш од други што немаат сопствени сервери.

Бројката зад ова е тешка за сфаќање: Meta до првиот квартал на 2026 се обврза да потроши 182,9 милијарди долари (околу 168 милијарди евра) на инфраструктура за ВИ, со огромни дата центри во Луизијана и Охајо, од кои охајскиот се очекува да проработи оваа година. Кога вложуваш толку, мораш да најдеш начин парите да се вратат – а изнајмувањето на моќта е побрз пат од чекањето сопствените модели да заработат.

И тука е слабата точка. За разлика од Google и OpenAI, Meta досега не извади сериозен приход од сопствените ВИ-производи; во финансиските извештаи не пријавува посебно колку носат Meta AI или Llama. Сега компанијата сака да продава и чиста пресметковна моќ и пристап до модели, вклучувајќи го неодамна лансираниот затворен модел Muse Spark. Со други зборови, наместо да чека врата од корисници, ги наплаќа оние што ѝ ги градат темелите.

Аналитичарите веќе шепотат зборот што секој на Балканот го препознава – балон. Дел од нив предупредуваат дека целата оваа градба почива на хардвер што застарува со неверојатна брзина, а прашањето кое никој гласно не сака да го одговори е дали ВИ-компаниите воопшто ќе извадат доволно приход од крајните корисници за да ги оправдаат вложувањата од трилиони. Кога инфраструктурата се гради побрзо од приходот што треба да ја плати, некој на крајот останува да ја држи сметката. Прашањето е само кој.