Një udhëtim. Një biletë. Një rezervim. Tingëllon thjeshtë - por në BE-në e sotme, nëse doni të udhëtoni me tren nga Vjena në Barcelonë me ndërrime, do të blini 4-5 bileta të ndryshme, do të kaloni nëpër aq platforma, dhe nëse një tren vonohet, do të humbisni lidhjen pa të drejtë kompensimi për pjesën tjetër të rrugës.

Komisioni Evropian po përpiqet ta ndryshojë këtë. Paketa e re rregullatore, e prezantuar këtë javë, angazhohet me parimin "një udhëtim, një biletë": pasagjerët do të mund të rezervojnë rrugën e plotë nëpër disa operatorë dhe vende përmes një bilete. Nëse humbasin një lidhje për shkak të vonesës së një operatori, fitojnë të drejtën për ndihmë, rikalim ose kompensim - pavarësisht se kush e humbi lidhjen.

Komisioneri për transport të qëndrueshëm, Apostolos Tzitzikostas, e përshkroi konceptin kështu: "Evropianët do të mund të planifikojnë, krahasojnë dhe blejnë bileta për disa lloje transporti me një klikim". Tingëllon si slogan - sepse është. Por paketa konkrete nënkupton edhe platforma neutrale shitjeje, detyrim për operatorët dominues hekurudhorë t'i hapin sistemet e rezervimit ndaj konkurrentëve, dhe mbrojtje të pasagjerëve në nivel të të gjithë rrugës.

Për Maqedoninë? Kjo paketë nuk vlen drejtpërdrejt - sepse Maqedonia nuk është pjesë e tregut të përbashkët hekurudhor të BE-së. Hekurudhat maqedonase funksionojnë në një botë krejt të izoluar: trenat nisen kur nisen, vonohen sa vonohen, biletat shiten në një sportel, dhe lidhjet me operatorët ndërkombëtarë janë të kufizuara dhe jo-standarde. Kush e ka provuar të udhëtojë me tren nga Shkupi në Vjenë, mban mend frazën "ndërrim në trenin e natës në Beograd dhe pritje e gjatë". Ky është realiteti.

Por rregulloret e BE-së kanë mënyrë të arrijnë edhe te fqinjësia përmes mekanizmave indirekte - standarde interoperabiliteti, korniza detyruese për qasje në treg, dhe presion përmes procesit të negociatave të anëtarësimit. Nëse Maqedonia një ditë bëhet pjesë e tregut të përbashkët hekurudhor, kjo rregullore do të jetë në bazë të mënyrës si do të funksionojnë lidhjet me Greqinë, Bullgarinë, Serbinë. Atëherë do të shihet se sektori hekurudhor në Maqedoni ka nevojë për reformë të thellë - jo vetëm trena të rinj (për të cilët flitet shumë), por edhe infrastrukturë të re, sisteme të reja rezervimi, dhe disiplinë të re në afate.

Ndërkohë, po lind një normalitet i ri evropian i udhëtimit: me tren, me një biletë, me kompensim të garantuar. Dhe çdo ditë që Maqedonia kalon jashtë këtij rrethi është edhe një ditë kur një i ri nga Manastiri ose Shtipi blen biletë avioni Vjenë-Barcelonë, në vend që fare të mendojë për trenin. Sepse treni në këtë gjeografi do të thotë problem. S'duhet të jetë kështu - por është.