Aleksandar Vučić premtoi më 29 gusht: robotë të armatosur me dizajn kinez do të jenë në shërbim të ushtrisë „brenda 15 ditëve“ nga hapja e fabrikës në Shabac. Premtimi, të paktën para kamerave, u përmbush. Në stërvitjen e madhe ushtarake „Viktor 2026“ në Serbinë jugperëndimore, më 13 shtator, Ushtria e Serbisë tregoi robotë katërkëmbësh të armatosur që veprojnë së bashku me ushtarët.

Dhe nuk janë lodra. Sipas raporteve nga stërvitja, robotët mbanin raketa kundërtanke „Osa“ me dizajn jugosllav, pushkë automatike dhe hedhës granatash 40 milimetra. Në pamje ata qëllojnë me armë automatike dhe hyjnë në një maket ndërtese, ndërsa ushtarët ecin pas tyre. Duken pothuajse identikë me modelin industrial D1 Max Pro të kompanisë kineze AgiBot, e cila është partnere në fabrikën e Shabacit. Nëse janë montuar në Serbi, askush nuk e thotë: Ushtria e Serbisë nuk iu përgjigj pyetjes se ku janë prodhuar.

Fabrika në Shabac planifikon të prodhojë çdo vit 3.000 robotë humanoidë dhe katërkëmbësh. Tingëllon si fillim i një ushtrie ballkanike me „robotë vrasës“. Analistët, megjithatë, i qetësojnë pasionet. Eksperti amerikan për teknologjinë ushtarake Jared Keller mendon se Serbia ka gjasa të përballet me të njëjtat probleme për shkak të të cilave ushtritë e tjera filluan të rimendojnë për qentë robotë.

Ukraina i ka provuar tashmë

Ushtria ukrainase në gusht 2024 publikoi pamje të ushtarëve me qen robotë dhe tërhoqi vëmendje të madhe. Dy vjet më vonë, ata rrallë shihen në fushëbetejë. Në vend të tyre, njësitë në vijën e parë kaluan masivisht te dronët tokësorë me rrota. Droni tokësor ukrainas „Spider“ peshon 50 kilogramë dhe mban ngarkesë prej 100. Një robot katërkëmbësh i avancuar me të njëjtën peshë mban mezi 10 kilogramë. Beogradi, nga ana e tij, pohon se „qeni“ i tij mban deri në 50.

Çdo qen i tillë kërkon rreth 12 motorë të veçantë dhe një varg të tërë sensorësh. Bateritë shkarkohen shpejt, rreziku i defektit rritet, ndërsa modelet e avancuara kushtojnë dhjetëra mijëra dollarë. Dhe e gjithë kjo është shënjestër e lehtë për një dron të lirë FPV.

Mesazhi i vërtetë është gjeopolitik

Pothuajse 60 për qind e importit serb të armëve mes 2020 dhe 2024 erdhi nga Kina. Sisteme raketore, mjete fluturuese pa pilot, e tani edhe robotë. Pekini dhe Beogradi këtë e quajnë „miqësi e çeliktë“. Uashingtoni dhe Brukseli nuk e fshehin sikletin: nga Departamenti i Shtetit deklaruan se mundësitë e ardhshme ekonomike të Serbisë „në masë të madhe do të varen nga investimet, vendimet politike dhe partneritetet që do të zgjedhë sot“ dhe i bënë thirrje Beogradit të zgjedhë partnerë të besueshëm, „si Shtetet e Bashkuara të Amerikës“.

Keller është i drejtpërdrejtë: „Liderët e fuqive të rangut të mesëm shpesh tregojnë armë të avancuara për të dërguar mesazh fuqie teknologjike, edhe kur ato sisteme nuk mbështeten nga taktikë dhe doktrinë e qartë.“ Përkthyer në ballkanisht: roboti nuk është për armikun, por për kamerën. Mbetet pyetja kujt, në të vërtetë, i drejtohet mesazhi - Brukselit, Uashingtonit apo fqinjëve?