Secili njeh së paku një. Njeriun që çdo bisedë e kthen kah vetja, që rendit sukseset e vetë dhe dukshëm shqetësohet kur vëmendja rrotullohet kah ndonjë tjetër. Nga ana duket si tepri egoje, arrogancë, ndjenjë mbisundimi. Psikologjia, megjithatë, thotë se pamja është tjetër: pas atij që më me zë kërkon t'e shikojnë, shpesh qëndron ndonjë që nuk mund vetë t'i konfirmojë vlerën.

„Kur bisedojmë për një personalitet egocentrik, zakonisht mendojmë ndonjë që gjithmonë dëshiron të jetë në të drejtë, që duhet të jetë centri i vëmendjes ose që duket i bindur se është mbi të tjerët“, shpjegon Letisia Martin Enhuto, psikologe dhe drejtore e një centri për psikologji në Valencia. „Por pas atij qëndrimi, që mund t'u dukë arrogant ose tepër i sigurt në vetën, mund të ketë një njeri të cilit vazhdimisht i duhet që të tjerët t'i konfirmojnë vlerën. Pra, nuk është gjithmonë para nesh ndonjë që ndihet superior, por ndonjë që duhet të ndihet i rëndësishëm, i njohur ose i adhuruar për t'u ndihet mirë.“ Në praktikë kjo është varësi nga miratimi: mirë është kur arrijnë lavdërimet, keq kur nuk ka.

Momenti kyç, thotë psikologia, nuk është kur personaliteti marr vëmendje, por kur nuk e marr. Një koleg marr lavdërimin që ajo priste për vetën. Ndonjë e ignoron. Ndonjë e kundërshton. „Një personalitet mund të dukë shumë i sigurt derisa pranon lavdërime, vëmendje ose njohje, por të ndihet thellësisht i pakëndshëm kur ndonjë e rishqyrton, e ignoron ose nuk i jep rëndësinë që priste. Mund të reagojë në mbrojtje, të nervozohet, t'e nënçmojë tjetrin ose të përpiqet të dëshmojë se është në të drejtë“, shpjegon ajo. Siguria që dukej e palëkundur rrëzohet sapo zhduket konfirmimi i jashtëm.

Imagjinoni një politikan me të cilin për herë të parë qeshin në një konferencë për shtyp. Ose një drejtor që në takim dëgjoi „jo“. Reagimi që nga ana duket i papërshtatshëm, sipas Martin Enhuto, më shpesh është mbrojtje e një pamjeje që personaliteti duhet t'e mbajë për t'u ndihet i sigurt. „Ndonjëherë ajo nevojë e vazhdueshme të dëshmohet është pikërisht shenjë se brenda ka vetëbesim më të brishtë se sa duket.“ Pragu i frustrimit është i ulët: mjafton që tjetri të marrë më shumë vëmendje ose mendimi i tjetrit të peshojë më shumë në grup, dhe kjo përjetohet si kërcanim.

Kjo nuk është arsyetim. Psikologia bën dallim të qartë midis kuptimit nga ku vjen sjellja dhe vendosjes së kufijve para sajë: dy gjëra të ndryshme, dhe të dyja të nevojshme. E njëjta vlen edhe për empatinë. Kur ndonjë vazhdimisht ndërpret dhe minimizon problemet e tjetrit, lehtë është të përfundohet se „nuk i intereson për askënd“. Ndonjëherë është kështu. Por më shpesh, thotë ajo, personaliteti është aq i zënë me nevojat e vetë dhe me atë si e perceptojnë të tjerët, që thjesht nuk ka kapacitet për emocionet e tjetrit. Ftohtësia nuk është gjithmonë indiferencë.

Rrënjët shpesh janë të vjetra. Ka njerëz që nga të vegjël mësuan se njohje marrin vetëm nëse dallohen, nëse sjellin rezultat, nëse vazhdimisht dëshmojnë se janë të posaçëm. Ka edhe raste të kundërta: fëmini me krahasime, ndjenjë se kurrë nuk jeni sa duhet, kështu që nevoja të jeni i dukshëm bëhet kompensim. „Pas kësaj mund të ketë kombinim nga mësimi, pasiguria, nevoja për pranim dhe vetëbesim që tepër varet nga shikimi i tjetrit“, përfundon Martin Enhuto. Nuk është secili që dëshiron të tregojë për vetën në problem. Diferenca është a është nevoja për njohje e herëpashershme, apo tashmë vendos si jeton dhe me kënd.