„Shofer, ndize klimën - po digjemi!" Një fjali që në verë dëgjohet në autobusët e Shkupit më shpesh se „stacioni tjetër". Temperaturat kalojnë 30 gradë, ndërsa qytetarët udhëtojnë në furra prej llamarine me dritare të vogla që nuk hapen. Një banor i Vollkovës, që udhëton përditë në linjën 22, e përshkroi përvojën shkurt: „Ky nuk është transport publik, kjo është një katastrofë pa precedent."

Përgjigjja që mori nga një shofer i një autobusi privat në të njëjtën linjë është antologjike: „Doni klimë? Eh, s'ka! Dhe a e dini sa njerëz nuk paguajnë e udhëtojnë pa biletë?" Logjika sipas së cilës klima është shpërblim për një biletë të paguar, jo kusht bazë për të transportuar njerëz në qershor. Nga ndërmarrja e transportit, zyrtarisht: klimat aktivizohen „sipas mundësive teknike të çdo automjeti", një pjesë e autobusëve kanë „sisteme plotësisht funksionale", ndërsa ata me defekte „po servisohen". Qytetarët që digjen në linjën 22 mund të gjykojnë vetë në cilën kategori udhëtojnë.

Pas autobusit përvëlues qëndron një burokraci e ftohtë

Historia e vërtetë është pse mungojnë autobusët e rinj. Premtimi nga zgjedhjet e vitit 2021 ishte 250 eko-autobusë. Deri tani, parku i automjeteve të ndërmarrjes së transportit është freskuar me saktësisht gjashtë automjete të reja - donacion i BE-së. Ndërkohë ranë dy tenderë me radhë për blerjen e 150 autobusëve elektrikë dhe 75 karikuesve, një marrëveshje me vlerë mbi 50 milionë euro pa TVSH, nga të cilët 100 autobusë janë për Shkupin dhe 50 për qytete të tjera.

Tenderi i parë dështoi në vitin 2025 - ofertuesi i vetëm nuk i plotësoi kushtet. I dyti, i shpallur më 30 mars të këtij viti, përfundoi edhe më absurd: tre ofertues u skualifikuan, mbeti vetëm hungarezi „Elektrobus-Ikarus" - dhe më pas Komisioni Shtetëror i Ankesave për Prokurimet Publike e anuloi tërë tenderin nga fundi i majit. Arsyeja? Në kontratën me nënkontraktorin EVN për 75 karikuesit mungonte një nënshkrim elektronik. „Menduam se kjo nuk ishte problem thelbësor, sidomos pasi kontrata ekziston dhe është nënshkruar me dorë, por, ja, EVN nuk e nënshkroi", justifikohen nga Ministria e Transportit.

Pesëdhjetë milionë euro, 150 autobusë dhe një verë e tërë - të rrëzuara nga një nënshkrim elektronik. Ministri Aleksandar Nikolloski nxori përfundimin se „burokratizimi i tepruar që e sjell ligji duhet të ndryshojë". Qytetari i linjës 22 do të shtonte se edhe përgjegjësia për atë që nuk verifikoi një nënshkrim para se të nënshkruhej tërë tenderi - po ashtu duhet të bjerë diku.

Përpjekja e tretë, afate të reja

Tenderi i tretë u shpall më 28 maj. Nëse këtë herë ia del, 30 autobusët e parë do të mbërrinin deri në dhjetor 2026, ndërsa tërë dorëzimi deri në fillim të vitit 2028. Kryetari i komunës Orce Gjorgjievski, që në prill premtonte se „kaosi me transportin publik do të normalizohet kur të mbërrijnë 100 autobusët e rinj", tani thotë: „U preka thellë kur dëgjova se tenderi dështoi. Por Ministria menjëherë shpalli një thirrje të re dhe shpresoj se këtë herë do të jetë e suksesshme."

Shpreson kryetari, shpreson ministri, shpreson edhe udhëtari nga Vollkova - vetëm se ai shpreson në këmbë, i ngjeshur me biletë në dorë, në mbi 30 gradë. Gjashtë autobusë për pesë vjet nga 250 të premtuarit: ky është ritmi me të cilin udhëtojmë drejt „normalizimit". Deri te tenderi i tretë, klimën në transportin e Shkupit e rregullon vetëm dielli.