Një shtet me dy milionë banorë qëndroi dhe deklarata e përbashkët e njëzet e shtatë vendeve nuk doli. Sllovenia nuk dha pëlqim për tekstin me të cilin BE-ja duhej të dënonte planet izraelite për vendbanime të reja në Bregun Perëndimor të pushtuar, dhe i gjithë unioni mbeti pa qëndrim të përbashkët.

Benjamin Netanjahu nuk e la të shkojë momenti. Në „Iks“ i falënderoi kryeministrit slloven Janez Jansha „për guximin dhe qartësinë mes hipokrizisë së BE-së“, dhe pastaj goditi aty ku e di se dhemb: „BE-ja hesht ndërsa Turqia, anëtare e NATO-s, pushton ilegalisht gjysmën e Qipros, anëtare e BE-së.“

Rregull që të gjithë e dinë, por pak e përdorin

Mekanizmi është i thjeshtë dhe i vjetër sa vetë unioni. Për deklaratat e politikës së jashtme nevojitet konsensus. Kjo do të thotë se çdo anëtare ka veto, pavarësisht sa e madhe, e pasur apo me ndikim është. Sllovenia thjesht përdori atë që i takon sipas marrëveshjes.

Rezultati është se e Larta Përfaqësuese Kaja Kallas mundi të dalë vetëm me deklaratë të sajën në vend të një qëndrimi të të 27-ve. Dallimi mes këtyre dy gjërave është dallimi mes politikës dhe mendimit.

Në vetë Slloveninë qëndrimi nuk kaloi pa reagim. Presidentja Natasha Pirc Musar nuk u pajtua me qeverinë dhe porositi se Sllovenia duhet ta mbështesë deklaratën e përbashkët dhe ta mbrojë vazhdimisht të drejtën ndërkombëtare, sepse „e drejta ndërkombëtare nuk është çështje zgjedhjeje politike“.

Projekti për të cilin bëhet fjalë, i njohur si E1, parashikon mbi 1.200 banesa në lindje të Jerusalemit. Kritikët paralajmërojnë se realizimi i tij do të priste vazhdimësinë territoriale të zonave palestineze. Ky nuk është detaj dekorativ, por thelbi i mosmarrëveshjes.

Pse kjo është histori ballkanike

Sllovenia është e para nga ish-republikat jugosllave që hyri në BE dhe më së shpeshti citohet si dëshmi se procesi funksionon. Kjo është kujtesë se anëtarësimi nuk do të thotë disiplinë. Do të thotë karrige në tryezë dhe të drejtën për të thënë jo, edhe kur 26 të tjerët thonë po.

Për shtetet që ende presin para derës, kjo është informatë që vlen më shumë se çdo raport progresi. Vetoja nuk është bonus që fitohet pas sjelljes së mirë. Është pjesë e paketës, ndërsa sa shpesh do të përdoret varet nga ajo nëse dikush ka guxim të mbetet vetëm në dhomë.