Në Draçevë, në „Parkun e mbrojtësve“, u mbajt një tribunë edukative me moton „Bashkë për zbulim të hershëm, bashkë për jetë“. Organizatorë janë Komuna e Kisella Vodës dhe shoqata „Hema-onko“, ndërsa ngjarja hapi fushatën „Tetori Rozë“ në atë komunë.

Folën mjekë me emër e mbiemër, gjë që është e rëndësishme për një temë të tillë: specialistja dr. Albina Çreslovnik Pupakoski, infermierja Jasmina Jovçeska nga Klinika Universitare e Radioterapisë dhe Onkologjisë, dhe dr. Sllavica Çallçevska, radiologe dhe interniste nga SPQ „8 Shtatori“. Përvojën e vet e ndau edhe një grua që prej pesë vjetësh përballet me kancerin e gjirit - anëtare e „Hema-onkos“.

Dallimi që më së shpeshti ngatërrohet

Nga e gjithë fushata, një dallim meriton të përsëritet më fort se të gjitha slloganet. Zbulimi i hershëm dhe skriningu nuk janë e njëjta gjë.

Zbulimi i hershëm do të thotë që njeriu vetë ta njohë një ndryshim dhe të shkojë me kohë te mjeku. Skriningu i organizuar do të thotë që vetë sistemi shëndetësor t'i thërrasë njerëzit e një grupmoshe të caktuar në kontroll, sipas protokollit, pa kërkuar ata asgjë.

E para varet nga informimi i individit. E dyta varet ekskluzivisht nga shteti. Dhe pikërisht e dyta është vendi ku fushata mbaron dhe detyrimi i institucioneve fillon.

Prandaj pyetja e vërtetë që hap „Tetori Rozë“ nuk është nëse gratë e dinë se duhet të shkojnë në kontroll - shumica e dinë. Pyetja është sa gra vitin e kaluar morën ftesë për skrining mamografik, sa pjesë të grupit të synuar e mbulon kjo, dhe sa kohë kalon nga dyshimi deri te diagnoza dhe nga diagnoza deri te fillimi i terapisë. Ato shifra ekzistojnë në sistem. Nuk publikohen bashkë me fjongon rozë.

Fushata në Kisella Vodë vazhdon me edhe një tribunë më 26 shtator dhe do të përfundojë me „Piknik Rozë“ te Guaska në Parkun e Qytetit. Ngjarjet e këtij lloji kanë vlerë të qartë: e nxjerrin temën nga hapësira e frikës dhe heshtjes, ndërsa dëshmitë e njerëzve që kanë kaluar nëpër sëmundje e zvogëlojnë stigmën më mirë se çdo broshurë.

Por një muaj vetëdije nuk është politikë shëndetësore. Masa e suksesit të tetorit nuk do të jetë sa fjongo rozë do të shihen, por nëse në nëntor kontrolli do të jetë më i shpejtë, më i qasshëm dhe më afër njeriut që ngurron nëse të shkojë. Koha e humbur në ngurrim është më e shtrenjta në gjithë këtë histori - dhe një pjesë të asaj kohe e krijon vetë sistemi, me listat e pritjes.