Kryeministri polak Donald Tusk njoftoi se vendi i tij do të ndërtojë sistemin e vet satelitor për internet, diçka si Starlink-u i Elon Muskut. Arsyetimin e dha pa asnjë shtresë diplomatike: „Do ta them drejtpërdrejt: siguria e Polonisë dhe e Evropës nuk mund të varet nga tekat e një njeriu të vetëm. E pa lidhje satelitore tonën nuk mund të flasim për siguri të plotë.“

Deklaratën e dha në Panairin e 34-t Ndërkombëtar të Armatimit në Kjelce, në jug të Polonisë. Deri në fund të këtij viti, premtoi, Polonia do të ketë nëntë satelitë të vetët.

Nga njëzet ditë në disa minuta

Tusk ofroi një shifër që e shpjegon gjithë historinë më mirë se çdo fjalim politik. Para tre vjetësh ushtria polake priste njëzet ditë që t'i arrinin pamjet satelitore. Sot të njëjtat pamje i merr për disa minuta.

„Kushdo që e ndjek nga afër luftën ruso-ukrainase e di sa rëndësi kanë lidhjet. Kjo është absolutisht thelbësore - pa lidhje nuk ke çfarë të kërkosh në fushëbetejën bashkëkohore“, tha. Polonia, sipas tij, mund të jetë vendi udhëheqës në Evropë në arritjen e asaj autonomie.

Arsyeja quhet Musk

Kjo histori nuk filloi në Kjelce. Funksionarët polakë, para së gjithash ministri i punëve të jashtme Radosllav Sikorski, disa herë u grindën me miliarderin amerikan në rrjetet sociale. Nisi me deklaratën e Muskut vitin e kaluar se, po të donte, mund ta rrëzonte gjithë frontin ukrainas duke e fikur Starlink-un.

Sikorski më vonë e akuzoi se nuk i bën mirë markës së vet kur ndihmon krime lufte duke i mundësuar ushtrisë ruse që përmes terminaleve të siguruara ilegalisht të Starlink-ut të godasë qytete ukrainase. Polonia paguan 50 milionë dollarë në vit si ndihmë për Ukrainën që të mund t'i përdorë ato terminale - paguan, e nuk ka kontroll mbi çelësin. Ky është përkufizimi i varësisë.

Firmë finlandeze, program polak

Plani nuk është vetëm synim. Që nga maji i vitit 2025 ushtria polake ka kontratë me ndërmarrjen finlandeze ICEYE dhe brenda një viti mori katër satelitë radarë për programin ushtarak MikroSAR. Paralelisht, në panair Agjencia shtetërore polake e Armatimit nënshkroi me fabrikën vendore „MESKO S.A.“ kontratë për dorëzimin e disa mijëra raketave dhe lansuesve për sistemin e transportueshëm kundërajror „Pjorun“.

Dorëzimi vlen mbi 700 milionë euro dhe është pjesë e një kontrate prej 1,9 miliardë eurosh për periudhën 2026-2030. „Pjorun“, përveç ushtrisë polake, e përdor edhe ajo ukrainase kundër Rusisë, ndërsa e kanë porositur edhe SHBA, Estonia, Letonia, Norvegjia dhe Belgjika.

Çfarë shihet nga kjo prej Shkupi

Polonia po zgjidh një problem që e ka çdo shtet i vogël, veçse rrallëkush e ka madhësinë të provojë ta zgjidhë. Çdo infrastrukturë kritike këtu - pagesat, hartat, reja, lidhja - jeton në serverin e dikujt tjetër, nën çelësin e dikujt tjetër, sipas kushteve që i shkruan dikush tjetër. Dallimi është se Varshava ka 220.000 ushtarë, buxhet dhe fabrikë, ndërsa të tjerët kanë vetëm faturën.

Pyetja nuk është a është mirë që Polonia po ndërton satelitët e vet. Pyetja është sa shtete në Evropë fare mund ta shqiptojnë atë fjali pa tingëlluar si dëshirë.