Полскиот премиер Доналд Туск објави дека неговата земја ќе изгради сопствен сателитски систем за интернет, нешто како Старлинк на Илон Маск. Образложението го кажа без ниту еден дипломатски слој: „Ќе кажам директно: безбедноста на Полска и на Европа не може да зависи од хировите на еден единствен човек. А без сопствена сателитска врска не можеме да зборуваме за целосна безбедност.“

Изјавата ја даде на 34. Меѓународен саем на вооружување во Кјелце, на југот на Полска. До крајот на оваа година, вети, Полска ќе има девет свои сателити.

Од дваесет дена на неколку минути

Туск понуди една бројка што ја објаснува целата приказна подобро од кој било политички говор. Пред три години полската војска чекала дваесет дена за да ѝ пристигнат сателитски снимки. Денес истите снимки ги добива за неколку минути.

„Секој што одблизу ја следи руско-украинската војна знае колкаво значење имаат врските. Тоа е апсолутно клучно – без врски нема што да се бара на современото бојно поле“, рече. Полска, според него, може да биде водечка земја во Европа во остварувањето на таа автономија.

Причината се вика Маск

Оваа приказна не почна во Кјелце. Полските функционери, пред сè министерот за надворешни работи Радослав Шикорски, повеќепати се караа со американскиот милијардер на општествените мрежи. Тоа започна со изјава на Маск лани дека, само кога би сакал, би можел да го сруши целиот украински фронт ако го исклучи Старлинк.

Шикорски подоцна го обвини дека не му прави добро на брендот да помага воени злосторства кога овозможува руската војска преку нелегално набавени терминали на Старлинк да гаѓа украински градови. Полска плаќа 50 милиони долари годишно како помош на Украина за да може да ги користи тие терминали – плаќа, а нема контрола врз прекинувачот. Тоа е дефиницијата на зависност.

Финска фирма, полски програм

Планот не е само намера. Од мај 2025 година полската војска има договор со финското претпријатие ICEYE и веќе за една година доби четири радарски сателити за воениот програм MikroSAR. Паралелно, на саемот полската државна Агенција за вооружување со домашната фабрика „MESKO S.A.“ потпиша договор за испорака на неколку илјади ракети и лансери за преносниот противвоздушен систем „Пјорун“.

Испораката вреди над 700 милиони евра и е дел од договор вреден 1,9 милијарди евра за периодот од 2026 до 2030 година. „Пјорун“, покрај полската армија, го користи и украинската против Русија, а го нарачале и САД, Естонија, Латвија, Норвешка и Белгија.

Што од ова се гледа од Скопје

Полска решава проблем што секоја мала држава го има, само што ретко која ја има големината да се обиде да го реши. Секоја критична инфраструктура овде – плаќања, мапи, облак, врска – живее на нечиј туѓ сервер, под нечиј туѓ прекинувач, по услови што ги пишува некој друг. Разликата е што Варшава има 220.000 војници, буџет и фабрика, а другите имаат само сметка за плаќање.

Прашањето не е дали е добро што Полска гради свои сателити. Прашањето е колку држави во Европа воопшто можат да ја изговорат таа реченица а да не звучи како желба.