Lufta në Ukrainë matet me kilometra të fituar dhe të humbur, por ka një llogari që është më e heshtur dhe ndoshta më e qëndrueshme se çdo vijë fronti: çdo vit Ukraina humb rreth 800.000 njerëz. Jo vetëm në fushëbetejë - por edhe përtej kufijve dhe përmes maternitetve të zbrazëta.

Shifra vjen nga ekonomisti dhe analisti financiar ukrainas Aleksej Kushç. Nga ato 800.000 në vit, 500.000 janë migrim neto - dallimi mes atyre që largohen dhe atyre që kthehen - ndërsa 250.000 janë rënie natyrore, më shumë vdekje sesa lindje. „Domethënë çdo vit minus 800.000“, thotë Kushç shkurt e ashpër.

Kjo nuk është një tabelë abstrakte demografike. Më pak njerëz do të thotë më pak fuqi blerëse, treg më të vogël të brendshëm, më pak fuqi punëtore, bazë tatimore më të vogël për buxhetin shtetëror. Me fjalë të tjera, edhe nëse lufta ndalet nesër, Ukraina do të zgjohet me një plagë ekonomike që do të kullojë gjak me dekada. Milionat që u larguan gjetën punë dhe jetë diku tjetër - dhe njeriu që ndërtoi një jetë të re diku, rrallë kthehet vetëm sepse pushuan të shtënat.

Dhe këtu tregimi bëhet ballkanik. Ne këtë llogari e dimë përmendësh - jo nga lufta, por nga zbrazja e heshtur, e vazhdueshme që zgjat me dekada. Çdo fshat me dritat e fikura, çdo brez që niset për në aeroport me një biletë vajtjeje, çdo maternitet që mbyllet - është e njëjta aritmetikë, vetëm më e ngadaltë. Ukraina po e paguan tani, befas dhe dukshëm. Ne e paguajmë prej kohësh, ngadalë e më në heshtje. Pyetja që askush këtu nuk do ta bëjë me zë të lartë është: sa të ndryshëm jemi, në të vërtetë?