Rruga drejt BE-së rrallë është falas - dhe Mali i Zi po e mëson tani nga dora e parë. Sipas burimeve rajonale, Zagrebi ka vendosur tetë kushte para Podgoricës lidhur me anëtarësimin në Bashkim, një listë që hap plagë të vjetra nga vitet nëntëdhjetë dhe teston sa është e gatshme një vend i vogël të paguajë për anëtarësim.

Kërkesat janë konkrete dhe të rënda. Mes tyre: dëmshpërblim për të burgosurit e supozuar kroatë në kampet malazeze, gjetja e personave të zhdukur nga konfliktet, ndjekja për krime lufte, kthimi i qindra pronave të pakicës kroate në Gjirin e Kotorrit, dhe dorëzimi i anijes „Jadran", një ish-anije e marinës jugosllave. Në listë është edhe përcaktimi i kufirit detar pranë Prevlakës dhe ruajtja e vendmemorialit të diskutueshëm Morinj.

Secili prej këtyre kushteve është në vetvete një çështje e ndërlikuar me dy anë - dhe pikërisht këtu vlen kujdesi. Kur një fqinj vendos një listë të gjatë kërkesash para një tjetri që nuk ka zgjedhje veçse të dëgjojë, dallimi mes një çështjeje legjitime historike dhe presionit politik bëhet i hollë. Zagrebi ka të drejtë të kërkojë përgjegjësi për të kaluarën; por një listë që vjen si kusht për anëtarësim evropian gjithmonë mbart edhe një mesazh për pushtetin, jo vetëm për drejtësinë.

Lideri i serbëve në Mal të Zi, Milan Kneževiq, e vlerësoi ultimatumin si poshtërues për Podgoricën. Nga ana tjetër, përfaqësuesit kroatë e shohin si përmbushje të detyrimeve që presin prej kohësh. E vërteta, si zakonisht në Ballkan, nuk është tërësisht në asnjërën anë.

Dhe Maqedonia e shikon këtë me një ndjenjë të njohur. Sa herë rruga jonë drejt BE-së ishte e kushtëzuar me kërkesa nga një fqinj - emra, identitete, histori e paketuar në kapituj negociues? Ballkani e di mirë këtë skenë: një vend i vogël para derës së Bashkimit, dhe kushti që gjithmonë vjen nga dikush që tashmë është brenda. Pyetja nuk është nëse Mali i Zi do të paguajë - por sa, dhe çfarë mbetet nga dinjiteti kur e paguan faturën.