ABD ordusu Irak'tan tamamen çekildi; en azından Irak hükümeti öyle söylüyor. Iraklı bir yetkili dün Alman haber ajansı dpa'ya, tüm Amerikan muharip kuvvetlerinin ve lojistik destek birliklerinin ülkeden ayrıldığını söyledi. Washington çekilmeyi henüz resmi olarak doğrulamadı.

İki ülke çekilme konusunda daha 2024'te anlaşmıştı. Pentagon verilerine göre son yıllarda Irak'ta yaklaşık 2.500 Amerikan askeri konuşlanmıştı: Kürt bölgesindeki Erbil'de, Bağdat havalimanı yakınındaki bir üste ve başkentteki hükümet bölgesi olan Yeşil Bölge'de. Resmi süre, Irak'ta "Bağımsızlık Günü" için dört günlük resmi tatilin başladığı çarşamba günü doluyor. Sembolizmi gözden kaçırmak zor.

Saddam'dan İran'a

ABD ve müttefikleri uluslararası eleştirilere rağmen 2003'te Irak'a saldırdı ve Saddam Hüseyin'i devirdi. 2011'de çekildiler, 2014'te ise Irak hükümetinin talebiyle İslam Devleti'ne karşı savaşmak için geri döndüler. IŞİD'e karşı muharip misyon 2021'de sona erdi ilan edildi. Ardından bu yıl şubatta İran ile savaş başladı ve güvenlik yeniden çöktü: Irak'taki Amerikan tesisleri ve askerleri saldırıya uğradı, Kürt güçleri de hedef alındı.

"Bırakılmamız utanç verici"

En sert tepkiyi Kürt Başbakan Mesrur Barzani gösterdi. Financial Times'a "Tehdit gerçek, savunmasızız ve saldırıya uğruyoruz" dedi. "Hiçbir, buna böyle diyelim, uygun savunma sistemi olmadan bırakılmamız utanç verici."

Sorun yalnızca siyasi değil. Kürdistan Bölgesel Yönetimi hava savunma sistemlerini kendi başına tedarik edemiyor; bunu yalnızca Bağdat'taki merkezi hükümet yapabiliyor. İran ile savaşın başından bu yana Kürt bölgesi, Barzani'nin kendi ofisine yönelik bir saldırı da dahil olmak üzere yüzlerce füze ve insansız hava aracıyla vuruldu. Tahran, Kürt bölgesini Irak topraklarında Batı'nın ve İsrail'in müttefiki olarak görüyor. Erbil'de ayrıca Amerikan ve Alman askerlerinin bulunduğu çok uluslu bir üs var ve o da saldırılara hedef oldu.

Peki Amerikalıların ardında ne kalıyor? Irak'taki İran destekli paramiliter grupların, ABD çekilmesine paralel olarak silahsızlandırılıp devletin güvenlik aygıtına katılması gerekiyordu. Başbakan Ali el-Saidi'nin açıkladığı adım ertelendi; şimdi gelecek yıl haziranda uygulanması bekleniyor. Başka bir deyişle: Amerikalılar şimdi gidiyor, Tahran'a yakın milisler ise, belki, gelecek yıl silah bırakacak.

Irak, İran, Suriye ve Türkiye arasında dağılmış yaklaşık 30 milyonluk bir halk olan Kürtler, onlarca yıldır kendi devletleri için mücadele ediyor ve uzun süre hem Irak'ta hem de İran'da zulüm gördü. Irak'taki yarı özerk bölgeleri Saddam'ın düşüşünden sonra kuruldu, öncesinde ise onu 1991'de ilan edilen ABD uçuşa yasak bölgesi koruyordu. Şimdi Amerikan varlığı da gidiyor. Balkanlar bu sahneyi iyi bilir: büyük güç çekip gider, sahada ise kendi hava savunması bile olmayanlar kalır. Boşluğu kim dolduracak: Bağdat mı, Tahran mı, yoksa üçüncü biri mi?