Американската војска целосно се повлекла од Ирак – барем така тврди ирачката влада. Сите американски борбени сили и единици за логистичка поддршка ја напуштиле земјата, изјавил вчера ирачки функционер за германската новинска агенција dpa. Вашингтон повлекувањето сè уште официјално не го потврдил.

Двете земји за повлекувањето се договорија уште во 2024 година. Според податоците на Пентагон, во последните години во Ирак биле стационирани околу 2.500 американски војници – во Ербил во курдскиот регион, во база кај аеродромот во Багдад и во Зелената зона, владиниот кварт во престолнината. Формалниот рок истекува во среда, кога во Ирак почнуваат четири официјални неработни дена за „Денот на независноста“. Симболиката тешко може да се промаши.

Од Садам до Иран

САД и сојузниците го нападнаа Ирак во 2003 година, и покрај меѓународните критики, и го соборија Садам Хусеин. Во 2011 година се повлекоа, а во 2014 се вратија – на барање на ирачката влада – за да се борат против Исламската држава. Борбената мисија против ИД беше прогласена за завршена во 2021 година. Потоа, во февруари оваа година, почна војната со Иран и безбедноста повторно се урна: американски објекти и војници во Ирак беа напаѓани, а мета беа и курдските сили.

„Срамно е да бидеме оставени“

Најгласно реагира курдскиот премиер Масрур Барзани. „Заканата е реална, ранливи сме и нè напаѓаат“, изјави тој за Financial Times. „Срамно е да бидеме оставени без никаков, да го наречеме така, соодветен одбранбен систем.“

Проблемот не е само политички. Курдската регионална влада не може сама да набавува системи за противвоздушна одбрана – тоа може да го прави исклучиво централната влада во Багдад. А од почетокот на војната со Иран, курдскиот регион бил напаѓан со стотици ракети и дронови, вклучително и напад врз канцеларијата на самиот Барзани. Техеран курдскиот регион го смета за сојузник на Западот и на Израел на ирачка почва. Во Ербил има и мултинационална база со американски и германски војници, која исто така била цел на напади.

А што останува зад Американците? Паравоените групи во Ирак поддржани од Иран требаше да се разоружаат и да се вклучат во државниот безбедносен апарат паралелно со американското повлекување. Потегот, најавен од премиерот Али ал-Саиди, е одложен – сега треба да се спроведе во јуни следната година. Со други зборови: Американците заминуваат сега, а милициите блиски до Техеран ќе се разоружуваат – можеби – догодина.

Курдите, народ од околу 30 милиони луѓе расфрлан меѓу Ирак, Иран, Сирија и Турција, со децении се борат за своја држава и долго биле прогонувани и во Ирак и во Иран. Нивниот полуавтономен регион во Ирак настана по падот на Садам, а пред тоа го штитеше американската зона на забрана за летање воведена во 1991 година. Сега заминува и американското присуство. Балканот добро ја знае сцената кога големата сила ќе си замине, а на терен остануваат оние што немаат ни сопствена противвоздушна одбрана. Кој ќе го пополни празниот простор – Багдад, Техеран или некој трет?