Güneydoğu Avrupa borsalarında elektrik fiyatı megavat-saat başına 700 euroyu geçti. En büyük artış Slovenya ve Hırvatistan'da oldu, en düşük fiyatları Yunanistan ile Bulgaristan korudu. En yoğun günler 3 ve 4 Ağustos'tu; fiyatlar önceki haftalara kıyasla yüzde 50 ile 100 arasında yükseldi.

Neden jeopolitika değil, yaptırım değil, birilerinin karteli de değil. Neden, yeterli su olmaması.

Nehirler reaktörleri söndürüyor

Tuna'nın düşük seviyesi, Macaristan'ın Paks nükleer santralini üretimi yüzde 90 azaltmaya zorladı. Romanya'nın Çernavodası yüzde 50 azalttı. Slovenya'nın Krşkosu, Sava'daki yüksek su sıcaklıkları ısı deşarjını imkânsız kıldıktan sonra kapasitesini yüzde 20 düşürdü - çevre mevzuatı nehrin belirlenen eşiklerin üzerinde ısıtılmasını yasaklıyor.

Hidroelektrik santrallerin hastalığı aynı. Sırbistan'da Demir Kapı 1 normal üretimin yüzde 20'siyle, Demir Kapı 2 yüzde 30'uyla çalışıyor. Denklemin öbür tarafında ise bölgedeki tüketim yüzde 5 ile 20 arasında arttı - çünkü dışarıda 40 derece olduğunda klima bir öneri değildir.

Yani elektriği zorunlu kılan aynı sıcaklık onu erişilemez de kılıyor. Suçlanacak kimsenin olmadığı bir senaryo ve tam bu yüzden birinin olduğu senaryolardan daha ağır.

Romanya Tuna'yı yükseltmek için mavna batırdı

Bütün hikâyenin en çarpıcı ayrıntısı, Romanya'nın Çernavoda'yı çalışır tutmak için başvurduğu önlem: su seviyesini yükseltmek için mavna batırmak. Santral ülkenin elektrik üretiminin yaklaşık beşte birini karşılıyor.

Bu bir çözüm değil. Bu, seçenekleri tükenen bir devletin doğaçlaması - ve 2026 yazının bir görüntüsü olarak hatırlamaya değer.

Sadece bölge değil

Sorun kıtanın en büyük nükleer üreticisine de yayılıyor. Avrupa enerji sektörü raporlarına göre, haziran sonu ve temmuz ortasındaki sıcak hava dalgaları sırasında Fransız santralleri kullanılabilir gücü geçici olarak sekiz ila dokuz gigavat azaltmak zorunda kaldı - ülkenin normal yaz üretiminin yaklaşık beşte biri.

Krşko karşılaştırma için Slovenya'daki elektriğin yüzde 35 ila 38'ini üretiyor ve üretimin yarısı, ihtiyacın yüzde 15 ila 20'sini karşıladığı Hırvatistan'a gidiyor. Bir santral öksürdüğünde iki ülke terliyor.

Bu hikâyede biz neredeyiz

Makedonya aynı bölgesel pazarın parçası ve fiyatın fırladığı aynı borsalardan alıyor. Bizim hidroelektrik santrallerimiz de aynı kuraklığı içiyor. Bu, birinin faturasına dair bir tahmin değil - bağlı olduğumuz pazarın yapısı.

Sorulmaya değer soru ağustosta elektriğin ne kadar tutacağı değil. Soru şu: buradaki enerji planlaması, bizim ve komşularımızın santrallerinin dayandığı nehirlerin gelecek on yılda aynı hacimde olmayabileceği olasılığını hiç hesaba katıyor mu? Şimdiye kadar bu varsayım tek bir stratejik belgede bile görünmedi.