Bir haftadır Gostivarlılar temmuz sıcağında şişe suyu için sıra bekliyor. Şehrin şebeke suyunun bir salgının kaynağı olduğu anlaşıldıktan sonra yaklaşık 4.000 kişi hastalandı. Sağlık Bakanı Saşo Klekovski krizin yatışma evresine girdiğini söylüyor - ama su hâlâ teknik amaçla bile kullanılamıyor.

Rakamlar daha iyi, hayat değil

Son verilere göre yeni bildirilen vaka sayısı yarıya indi: bir günde 80, öncekinin yarısı kadar. Gostivar hastanesinde dün mide şikâyeti olan 65 hasta vardı, hepsine semptomatik tedavi uygulandı. Krizin başından bu yana hastalananların toplam sayısı yaklaşık 4.000.

Kısıtlamanın sürmesinin nedeni somut ve küçük: yetersiz artık klor düzeyi. „Suyun belirli bir dereceye kadar güvenli olup olmadığına, içinde ne kadar klor bulunduğuna bakılarak karar verilir; bu ise henüz istenen düzeye ulaşmadı“, dedi Klekovski. Ancak birkaç ölçüm noktasındaki düzenli analizler yeterli klorlamayı doğruladığında teknik kullanım izni verilecek. İçmek için değil - teknik kullanım için.

Bu arada şehirdeki gündelik hayat parçalara ayrıldı. 70 yaşındaki insanlar şişe suyu dağıtım noktalarında bir buçuk saat bekliyor. Lokanta ve kafeler satın alınan suyla çalışıyor ve cirolarının yarıya düştüğünü söylüyor. „Ciromuz da müşteri sirkülasyonumuz da yarıya indi“, dedi bazıları. Yaz, bütün yılın kazancını çıkardıkları mevsim.

Leşok: sır değil, sadece çözülmemiş

Gostivar kloru beklerken ikinci bir cephe açıldı. SDSM lideri Venko Filipçe, bir ihbarcı raporuna dayanarak Leşok'taki Akciğer Hastalıkları ve Tüberküloz Uzmanlık Hastanesi'ndeki suyun kirli olduğunu açıkladı: hastanedeki bir musluktan alınan numunede 100 mililitrede 51 koliform bakteri saptanmış ve suyun içme suyu kalitesine uymadığı belirtilmişti. Ülkedeki tüm su temin sistemlerinin acilen olağanüstü denetimden geçirilmesini istedi.

Bakanın yanıtı, bu hikâyeyi tek bir salgından daha ağır kılan şey. Klekovski, bunun hiç de sır olmadığını, çünkü durumun on yıldan uzun süredir devam ettiğini, hastanenin yıllardır içme suyu için sebil kullandığını ve yöre halkının durumdan haberdar olduğunu söyledi. Sağlık Bakanlığı'nın 2017-2022 arasında kendisine ulaşan düzenli raporları görebildiğini, o dönemde de suyun uygunsuz olduğunu ekledi.

Yani on yıl boyunca akciğer hastalarının tedavi edildiği bir hastanede içilemez su var, bu düzenli raporlarda belgelenmiş ve çözüm - sebiller olmuş. „Sır değil“ ifadesi doğrudur. Tam da bu yüzden mümkün olan en kötü yanıttır. Sorun gizlenmemişti, kabullenilmişti.

Sorun tek bir şehirden büyük

Klekovski daha da ileri gitti: kırsal Makedonya'nın büyük bölümünde yerel su şebekeleri bakteriyolojik olarak uygunsuz; özellikle yaz aylarında, düşük su seviyeleri ve yurt dışında yaşayanların eve dönmesiyle artan tüketim nedeniyle. Yasalara göre içme suyu kalitesinin izlenmesi ve sorumluluğunun, belediyelerin kurduğu yerel kamu altyapı işletmelerinin doğrudan yetkisinde olduğunu hatırlattı.

İşin bütün özü de burada. Sorumluluk o kadar ince dağıtılmış ki hiç kimsenin olmuyor. Belediyeler işletmeleri kuruyor, işletmeler şebekeleri yönetiyor, yerel birlikler kırsal sistemleri işletiyor, Bakanlık raporlara bakıyor. Herkesin bir parçası var, kimsenin bütünü yok. Ve böylece on yıl sonra Leşok'ta, musluk suyunun nihayet içilebilir olup olmayacağını görmek için iki numune bekleniyor.

Gostivar'da beklenti, bu hafta sonuna kadar teknik olarak kullanılabilir suya, gelecek hafta sonuna kadar da içme suyuna kavuşulmasıydı. Şimdilik yasak, yazın ortasında yürürlükte kalıyor.