Hükümet akaryakıtta katma değer vergisini yüzde 18'den yüzde 10'a indirdi. Önlem 15-28 Eylül arasında geçerli - tam on dört gün. Başlık herkes için bir rahatlama gibi dursa da hesaplar başka şey söylüyor: motorin yaklaşık iki denar ucuzlayacak, benzinler ise yaklaşık üç buçuk denar zamlanacak.

Evet, doğru okudunuz. Vergi düşüyor, benzin zamlanıyor.

Neden düşük vergi ucuz yakıt anlamına gelmiyor

Açıklama siyasi değil, aritmetik. KDV, perakende fiyat yapısındaki kalemlerden yalnızca biri. Nihai fiyat aynı zamanda ürünlerin borsa fiyatına, döviz kuruna, nakliye ve depolamaya, ÖTV'ye, marjlara ve Enerji Düzenleme Komisyonu'nun metodolojisine bağlı.

Üstelik vergi oranının sekiz puan düşürülmesi, pompadaki fiyatın yüzde sekiz düşeceği anlamına gelmiyor. Matrah aynı kalırsa, yüzde 18'den yüzde 10'a geçiş nihai tutarı yaklaşık yüzde 6,8 azaltıyor. Bu arada alım fiyatları da yükseliyorsa, vergi indiriminin bir kısmı yalnızca daha büyük bir zammı önlemeye harcanıyor.

Hükümet hesaplarına göre motorinde beklenen yaklaşık beş denarlık zam yerine yaklaşık iki denarlık bir düşüş olmalı - yani litre başına yaklaşık yedi denarlık toplam amortisman etkisi, yeni fiyat ise 99 denar civarı. Benzinlerde düşük vergi yalnızca artışı sınırlıyor: EUROSUPER BS-95'in litresinin yaklaşık 100,5 denar, BS-98'in ise yaklaşık 102,5 denar olması bekleniyor.

Komşularla karşılaştırma argümanı

Başbakan Hristiyan Mitskoski, önlemi dünya borsalarında petrol fiyatının varil başına 100 dolar sınırını aşmasıyla ve Makedonya'nın hâlâ komşularından daha düşük fiyatlara sahip olmasıyla savunuyor. "Litresi 95-96 denar motorin ya da 100 denar ödüyorsanız bu düşük mü? Değil, ama komşularda ödenenden daha ucuz", dedi.

Bu hem doğru bir karşılaştırma hem de beceriksiz bir argüman. Depoyu dolduran insan Arnavutluk'la arasındaki farkla ödemiyor - kendi maaşından çıkan denarla ödüyor. Muhalefet akaryakıtta KDV'nin yüzde beşe inmesini ve ÖTV'nin tamamen kaldırılmasını istiyor; önlemi gecikmiş ve yarım buluyor.

On dört gün

Önlemin en zayıf noktası süresi. İki hafta, en sert darbeyi atlatmaya yeter ama şirketlerin hesaplarını değiştirmesine yetmez. Üç aylık sözleşmeler planlayan bir nakliyeci, on dört günlük bir vergi molası yüzünden hizmet fiyatını değiştirmez.

Bölge farklı mekanizmalar kullanıyor. Sırbistan ÖTV üzerinden müdahale ediyor - 14-20 Eylül dönemi için motorinde ÖTV 55,53 dinar, benzinde 54 dinar olarak belirlendi. Karadağ mart ayında ÖTV'yi yüzde 50 indirdi; böylece motorin yaklaşık 31 sent yerine yaklaşık dört sent zamlandı. Arnavutluk'ta fiyat önceden belirlenen eşiği aştığında devreye giren koşullu bir mekanizma var. Makedonya modeli ÖTV ile KDV'yi birleştiriyor.

Bu modellerin hiçbiri temel hesabı değiştirmiyor: enerji ithal eden bir ülke dünya fiyatından kalıcı olarak yalıtılamaz. Vergi önlemleri darbeyi erteler - ortadan kaldırmaz.

Asıl test 15 Eylül'deki fiyat değil. 29 Eylül, yani indirimli oranın sona erdiği gün. Petrol o güne kadar zamlanmaya devam ederse, KDV'nin yüzde 18'e dönmesi pompalarda yeni bir sıçrama demek - ve hükümetin cevaplamak zorunda kalacağı yeni bir soru. O zamana kadar bütçenin ne kadar gelir kaybettiğinin ve farkın nereden karşılandığının da açıklanması iyi olurdu, çünkü enerji krizindeki her müdahalenin bedelini birileri öder.