Bir haftadan kısa sürede kültür dünyası iki müdürünü kaybetti. Ulusal Galeri müdürü, olağanüstü bir denetimde işleyişte usulsüzlükler tespit edilmesi ve yıllık programın bir kısmının gerçekleştirilmemesi nedeniyle görevden alındı. Kruşevo Tarih Müzesi müdürü Miha Odžaklieski ise Kosovalı rapçi Don Xhoni'nin "Sexy Mama" klibinin Makedonium'un içinde çekilmesiyle patlayan skandalın ardından geri alınamaz istifasını verdi.

İlinden Ayaklanması'na adanmış anıt olan Makedonium, koruma altındaki bir kültürel miras. Tarih Müzesi'ne göre yapım şirketi başvuru yaptı, alanın çekimler için verilebileceğine dair bir Yönetim Kurulu kararı vardı ve bunun için yaklaşık 500 avro ücret alındı. Kültürel Mirası Koruma İdaresi ise çekim izni için kendilerine hiçbir başvuru ulaşmadığını söylüyor.

Odžaklieski istifasında ne bir yasayı, ne bir yönetmeliği, ne de bir Yönetim Kurulu kararını çiğnediğini, sürecin kurumda daha önce de uygulanan yerleşik bir pratiğin parçası olduğunu iddia ediyor. Bu, belki de tüm hikâyedeki en endişe verici cümle. Ulusal bir anıtın klip çekimine verilmesi rutinse, bu şimdiye kadar kimse fark etmeden kaç kez yaşandı?

Başbakan Hristijan Mickoski, müdürün ve Yönetim Kurulu üyelerinin görevden alınmasını isteyeceğini açıkladı ve ihmal için vatandaşlardan özür diledi. Ardından Yönetim Kurulu da istifa etti. Bu, Makedonium'un bu yılki ilk sorunu değil: temmuzda kamuoyu anıtın üzerine kurulan metal yapılara tepki göstermişti; İdare bunlar için de koruma onayı vermediğini açıklamıştı.

Liyakatten önce parti kotası

Odžaklieski sadece bir müdür değildi. Hükümetteki koalisyon ortağı ZNAM'ın Kruşevo il örgütü başkanı ve hareketin kuruluş girişiminin imzacılarından biri. Ulusal Galeri'de ise dönemin bakanı Zoran Ljutkov, müdür seçilirken bunun VLEN koalisyonundaki Vredi partisiyle yapılmış siyasi bir anlaşma olduğunu reddetmişti. Onun açıklamasına göre dört adayın hepsi şartları karşılıyordu ve üçünün programı aynı "kopyala-yapıştır" metindi.

Meselenin özü burada. Yasa diploma, deneyim ve belge istiyor, komisyon da adayın şartları karşılayıp karşılamadığını kontrol ediyor. Ama birkaç aday resmi barajı geçtiğinde son sözü siyasi olarak atanmış bakan söylüyor ve prosedür orada bitip siyaset başlıyor. İki müdür hızla düştü. Daha önemli soru, bu kişilerin zaten hangi kriterlerle ve kim tarafından seçildiği.

İstifalar ve görevden almalar gerekli, ama bu, zarar verildikten sonra gelen bir sorumluluk. Ulusal kültür kurumlarını yönetecek kişilerin seçilme biçimi değişmezse, bir sonraki skandal an meselesi. Ve bir dahaki sefere konu bir klip değil, bir özürle düzeltilemeyecek bir şey olabilir.