Avrupa Komisyonu yeni bir genişleme planı hazırlıyor ve taslağa ilişkin bilgilere göre üyeliği hızlandırmak için özel yol haritaları dört ülke için değerlendiriliyor: Karadağ, Arnavutluk, Ukrayna ve Moldova. Makedonya bunlar arasında değil. Taslak henüz nihai karar değil, ama Brüksel'in bizi nerede gördüğü hakkında şimdiden çok şey söylüyor.

Yol haritası yerine masada başka bir şey var: üyelikten önce, sıkı koşullar altında Avrupa pazarına daha geniş erişim. Komisyon, adayların hangi alanlarda kurallarını uyumlaştırdığını ve bunları uygulayabilecek kurumlara sahip olup olmadıklarını değerlendirecek; sanayi, araştırma ve teknolojide daha derin işbirliği de bunun parçası. Faydalı. Ama bu, tıkanan müzakerelere bir cevap değil, ekonomik bir arka kapı.

"Arnavutlukla birlikte"den "Arnavutluktan sonra"ya

Temmuz 2022'de Makedonya ve Arnavutluk katılım müzakerelerini birlikte açtı. Dört yıl sonra Tiran hızlandırılmış üyelik için değerlendiriliyor, Üsküp ise o taslakta yok. Bazı yorumcular şimdiden ülkenin Kosova, Sırbistan ve Bosna-Hersek ile aynı gruba "düştüğünü" yazıyor.

Başbakan Hristijan Mickoski, Makedonya'nın yol haritasız kalacağına dair bir bilgisi olmadığını söyledi ve medyadaki yorumlara itiraz etti. Ona göre ülke, Reform Gündemi ve Büyüme Planı'ndaki reformların büyük kısmını iki raporlama döneminde zaten hayata geçirdi; katılım liyakate dayalı bir süreçse bu durum ona göre mantıksız. Rakamlar ona kısmen hak veriyor: Komisyon mayısta Reform ve Büyüme Aracı'ndan 65,7 milyon avroluk yeni bir ödemeyi onayladı ve böylece Makedonya için serbest bırakılan fon 142,1 milyon avroya ulaştı.

Başbakan aynı zamanda bambaşka türden bir açıklama da sunuyor. Ona göre Almanya ve Fransa'daki aşırılıkçı dalga, İzlanda'da AB müzakerelerinin yeniden başlatılmasına dair başarısız referandum ve Marine Le Pen'in yükselişi, Birlik'in geleceğinin parlak olmadığı ve genişlemenin durabileceği anlamına geliyor. Birlik zaten genişlemeyecekse, neden dört ülke yol haritası alıyor da Makedonya almıyor?

Brüksel yerinden kıpırdamıyor

Hükümet, Sofya ile görüşmelerin AB arabuluculuğuyla daha geniş bir Avrupa formatında yürütülmesini ve mevcut koşullar yerine getirildikten sonra yeni ikili taleplerin gelmeyeceğine dair güvence istiyor. Şimdilik böyle bir formatın kurulduğuna dair resmi bir teyit yok. Birlik'in resmi tutumu ise aynı: 2 Haziran'daki Üsküp ziyaretinde Avrupa Konseyi Başkanı António Costa, üzerinde anlaşılan anayasa değişikliklerinin gerekli bir sonraki adım olduğunu tekrarladı.

Bazı uzmanlar çıkış yolunu diyalogda görüyor. Düşünce kuruluşu Estima'dan Simonovski, "Avrupa Birliği'nin arabuluculuk yapması iyi bir fikir; uzun süredir AB'nin rolünün pasif bir arabulucudan aktif bir kolaylaştırıcıya dönüşmesi çağrısında bulunuyoruz" diyor, ancak Bulgaristan'ın Birlik üyesi olduğunu ve bunun sürecin dengesi için risk taşıdığını hatırlatıyor.

Hükümetin tutumu belli: güvence yoksa anayasa değişikliği de yok. Brüksel'in tutumu da bir o kadar belli: anayasa değişikliği yoksa ilerleme de yok. İki tutum karşı karşıya dururken dört ülke ilerliyor, Makedonya ise kimsenin numarasını çağırmadığı bir gişede bekliyor. Yol haritası gelecekse, onu ne Fransa'daki seçimler ne de İzlanda'daki referandum getirecek. Ya Üsküp ile Brüksel arasındaki bir anlaşmadan gelecek, ya da hiç gelmeyecek.