Slovenya, Balkanlarda nadiren görülen bir şey yaptı - Velenje madenini kapatma kararını almadan önce, devlet bunun gerçekte ne kadara mal olacağını hesapladı. Sonuç açık: madeni kapatma, araziyi ıslah etme, çevreyi koruma ve madenciler için adil bir geçiş için 1,13 milyar euro.

Kabul edilen yasal çözüme göre kömür çıkarımı en geç 2033'e kadar sona ermeli, ama devletin ve şirketin yükümlülükleri o zaman bitmeyecek. Aksine, kapatma süreci en az on iki yıl daha, yani madeni işleten şirketin nihai tasfiyesinin öngörüldüğü 2045'e kadar sürecek.

Fonlar yalnızca üretimin kapatılmasına harcanmayacak. Bunların büyük bir bölümü, terk edilmiş kuyuların sürekli bakımına, yer altı sularının izlenmesine, arazi çökmesinin önlenmesine, hasarlı yüzeylerin ıslahına, alanın yeniden kültürlenmesine ve onlarca yıl kömürden geçinen bir bölgenin ekonomik dönüşümü için koşulların sağlanmasına ayrıldı.

Mantıklı bir soru ortaya çıkıyor - Makedonya'da birileri tek bir madenin kapatılmasının ne kadara mal olduğunu hesapladı mı?

Çıkarım durduktan sonra kuyuların suyunu boşaltmak ne kadara mal olacak? Atık yığınlarının yeniden kültürlenmesi, kirli suların arıtılması, çevrenin izlenmesi ve önümüzdeki on yıllarda sahaların güvenliğinin sağlanması için ne kadar kaynak gerekecek? Bu masrafları kim karşılayacak - şirketler mi yoksa devlet bütçesi üzerinden vatandaşlar mı?

Bizde en çok yeni madenlerin açılmasından ve işletilmelerinden elde edilecek ekonomik kazançlardan söz edilirken, her zaman en sonda gelen son faturadan - madeni kapatma faturasından - neredeyse hiç kimse söz etmiyor.

Slovenler bu hesabı yaptı ve kamuoyuna açıkladılar. Makedonya'da kamuoyu, Sasa, Toranica, Buçim ya da Zletovo'nun kapatılmasının ne kadara mal olacağını hâlâ bilmiyor. Böyle analizler olmadan ne madenciliğin gerçek ekonomik değeri ne de gelecek nesillere kalan risk gerçekçi biçimde değerlendirilebilir.

Bu yüzden yetkili kurumların basit bir soruyu yanıtlamasının zamanı geldi: yarın bir madende üretim durursa, güvenli kapatılmasının ne kadara mal olacağını ve bu faturayı kimin ödeyeceğini biliyor muyuz?