Üsküp yine kara listede. Sosyal medyada yayılan, Avrupa şehirlerini temizliğe göre sıralayan viral bir liste, şehri Avrupa'nın en kirlileri arasına yerleştirdi - hemen Roma'nın ardına. Tepki beklendik oldu: hoşnutsuzluk, öz alay ve her Üsküplünün her sabah konteyner başında gördüğünü yabancıların da fark edip etmediği sorusu.

Ama sıralamayı olduğu gibi kabul etmeden önce, gerçekte neyi ölçtüğünü kontrol etmeye değer.

Veriler, Avrupa Komisyonu'nun 2023 tarihli yaşam kalitesi anketinden geliyor. Anket yapılan Üsküplülerin yalnızca yüzde 23'ü şehirlerinin temizliğinden memnuniyet belirtti; Avrupa ortalaması ise yüzde 59. Üsküp, incelenen 83 şehir arasında sondan dördüncü, Avrupa başkentleri arasında ise sondan ikinci. Yalnızca yüzde 6 ile Palermo, yüzde 11 ile Roma ve yüzde 22 ile Marsilya daha kötü durumda.

Temizlik ile kirlilik aynı şey değil

Hikâyeyi her iki yönde de yanlış kılan kavram karışıklığı burada başlıyor. Genellikle kirliliğin kanıtı olarak alıntılanan Numbeo endeksi; hava kalitesi algısını, su kirliliğini, atık toplamadan duyulan memnuniyeti, gürültüyü ve yeşil alanı birleştiriyor. Bu, cihazla yapılan bir ölçüm değil.

Bu endekse göre 2026'da Üsküp 82,96 değerine sahip ve daha geniş Avrupa sıralamasında beşinci. Önünde 95,56 ile Kalkandelen, 86,98 ile Tiran, 85,14 ile Çelyabinsk ve 83,81 ile Krasnoyarsk var. Yani o sıralamada da Üsküp birinci değil - ama birinci olan bir Makedonya şehri var.

Havayla ilgili asıl sorun ayrıca belgelenmiş durumda ve viral listelere bağlı değil. 2025 verilerine göre Makedonya, ince PM2,5 partiküllerinde en yüksek ortalama yoğunluğa sahip Avrupa ülkeleri arasında - metreküpte 15 mikrogramın üzerinde, Dünya Sağlık Örgütü'nün 5'lik tavsiyesinin epey üstünde. Zirve, hanelerin ısınmasının vadide trafik ve sanayiyle karıştığı kış aylarında yaşanıyor.

Eylülden itibaren üç bin konteyner

Belediye başkanının yanıtı somut: Eylül 2026'da 3.000 yeni konteyner, ayrıca Dünya Bankası aracılığıyla finanse edilen ek atık toplama araçları.

Rakam gerçek ve gerekli. Ama konteyner kendi kendine temizlemiyor. Güzergâhlar işlevsel değilse, boşaltma zamanında yapılmıyorsa, vatandaşlar ve şirketler atığı kabın içine değil yanına bırakmayı sürdürüyorsa, üç bin yeni kap aynı manzara için üç bin yeni yer demektir. Altyapı bir önkoşuldur, çözüm değil. Fark ekimde görülecek, açıklamada değil.