Дунав е на најниско ниво во последните сто години. Тоа звучи како вест за географи, а всушност е вест за сметките за струја низ цела Европа. Намалениот проток значи дека нуклеарните централи во Унгарија, Чешка и Романија немаат доволно вода за ладење, а хидропотенцијалот во Србија и Бугарија паѓа. Кога базната енергија излегува од системот, цената скока.

Премиерот Христијан Мицкоски вели дека Македонија таа сцена ја гледа однадвор. „Не размислуваме за зголемување на цената на струјата, туку како таа да се намали или како да се зголеми траењето на евтината тарифа”, изјави тој.

Бројките што ги наведе се конкретни: акумулациите се околу 70 отсто полни, а во системот има 500 гигават часови акумулирана енергија. Тоа, според него, е доволно за граѓаните и за индустријата, и затоа нема да има повици за штедење.

Претходниот тест

Мицкоски се повика и на неодамнешната криза со војната во Иран и затворањето на Хормузскиот теснец, кога, како што вели, земјата имала доволно резерви, не го ограничила извозот, помогнала на соседите и ја одржала ценовната стабилност. Ако тоа е точно, тоа е реален аргумент – не ветување, туку помината проверка.

Тој ја спомна и инвестицијата во ветерниот парк на Алказар во Штип, Карбинци и Радовиш како најголема приватна инвестиција во енергетиката. И тука додаде една реченица која често се преслушува: „Базната енергија е неопходна. Обновливите извори, дури и со батериски системи, не можат целосно да ја заменат базната енергија.”

Тоа е инженерска, не политичка констатација, и е точна. Сонцето не работи ноќе, ветерот не се нарачува. Прашањето што останува е што претставува базната енергија во македонскиот систем во 2036-та, кога РЕК Битола нема да биде опција.

Планот за десет години

„Се чувствуваме безбедни и комотни во моментот, но правиме план и за следните десет години”, вели премиерот. Тоа е реченица што секој премиер во регионот ја кажува. Разликата ја прави тоа дали планот е документ со рокови и извори на финансирање, или изјава.

Седумдесет отсто полни акумулации во август се добра бројка. Но акумулација се празни, а Дунав покажа колку брзо може да се смени пресметката на цела Европа. Кога цената на струјата кај соседите скока, притисокот врз македонскиот систем не доаѓа преку кабел – доаѓа преку извозна побарувачка.