Џеф Дин работеше во Google од 1999 година. Беше триесеттиот вработен во компанијата, во време кога Google сè уште беше просторија со сервери и амбиција. Изгради дел од инфраструктурата на пребарувањето – системот за индексирање, системот што одговара на вашето прашање – и подоцна ја водеше раната истражувачка работа на компанијата во вештачката интелигенција. Дваесет и седум години подоцна, си заминува.

И не си заминува сам. Со него излегуваат Сенџеј Гемават, еден од највисоко рангираните инженери во компанијата, Квок Ле, основачки член на Google Brain, и Ориол Вињалс, висок истражувач во Google DeepMind. Четворица луѓе кои заедно го напишаа значителен дел од она што денес го нарекуваме модерна вештачка интелигенција. Новата фирма се вика Discovery Loop, Дин ќе биде извршен директор.

Идејата: наместо вештачката интелигенција да одговара на прашања, да почне сама да прави откритија. Компанијата вели дека ќе користи алгоритми кои покренуваат и повторуваат илјадници експерименти истовремено, со цел процесот на научно истражување делумно да се автоматизира. Во соопштението стои дека напредокот досега зависел од „бавни, последователни човечки повторувања, што создава значително тесно грло”.

Има и втор дел кој се спомнува потивко. Discovery Loop е заинтересирана и за користење на вештачка интелигенција за создавање помоќна вештачка интелигенција – процес познат како рекурзивно самоподобрување, кој човекот целосно го отстранува од циклусот. Тоа е реченица која во едно соопштение за печат поминува како техничка забелешка, а во кој било друг контекст би била насловна вест.

Сега делот што вреди да се погледне двапати: кој ги дава парите. Првиот круг на финансирање го водат Radical Ventures и Khosla Ventures, а во него влегуваат Kleiner Perkins, Lightspeed и Doerr Capital. Меѓу поддржувачите е и Alphabet – матичната компанија на Google. Значи, четворица од најдобрите луѓе на Google ја напуштаат Google, а Google им помага да ја финансираат фирмата во која заминуваат.

Тоа не е загуба на кадар. Тоа е распределба на ризик. Ако Discovery Loop успее, Alphabet има удел. Ако не успее, четворицата истражувачи го изгореа своето, не нејзиното. Големите компании одамна научија дека е поевтино да финансираш нечиј потфат отколку да го задржиш човекот внатре и да му дадеш буџет.

Дин му рече на New York Times дека постои можност машината да го преземе она што досега било „многу интензивен човечки експериментален циклус” и дека ќе се добијат „и поголема количина и повисок квалитет на експерименти”. Можеби е точно. Науката навистина е бавна, а бавноста навистина чини.

Но вреди да се забележи што точно се ветува. Не подобар инструмент за научниците – побрзо откривање без нив. Ако тоа функционира, се менува кој ја поседува научната работа: не универзитетот, не лабораторијата, туку оној што ги плаќа серверите. А серверите не се евтини, и не се на Балканот.

Дали ова ќе стигне до нас? Секако – како готов производ, како претплата, како нешто што се купува откако веќе е направено на друго место. Прашањето кое ретко го поставуваме е дали некогаш ќе бидеме на страната што го прави, а не само на страната што плаќа за да го користи.