Премиерот Христијан Мицкоски ја најави Стратегијата за демографска отпорност 2026-2046 – амбициозен план што го ставаат како „национална рамка за иднината на државата”. На регионалната министерска конференција во Скопје со 200 експерти од странство, Мицкоски го испрати својата порака до младите: „Не придонесувајте во туѓи економии – иднината на вашата татковина зависи од вас.”

Звучи добро. Но кога премиерот зборува за демографска отпорност, разумно е да се прашаме: кое е почетното состојание? Македонија ги губи младите со годишен ритам – 30.000 до 50.000 емигрираат секоја година, според официјални проценки. Зошто? Не затоа што Македонија е лошо место – туку затоа што условите за живот, плати, здравство и образование се одат под нивото кое ги задржува.

Стратегијата вклучува планови за 19 нови градинки, финансирање за грижа на деца и стари. Тоа се добри чекори. Но 19 градинки не ја решаваат суштината. Млад човек кој завршува факултет и заработува 25.000 денари нето, додека станот во Скопје чини 60.000 евра, нема да остане заради 19 нови градинки. Ќе оди во Германија, каде истиот тренинг му носи трипати плата.

Министерот Фатмир Лимани вели: „Создаваме услови во кои младите ќе ја гледаат својата иднина дома – со стабилни работни места, квалитетни јавни услуги и сигурна перспектива.” Тоа се точно зборовите кои се повторуваат веќе 30 години. Прашањето е: што е новото? Колку конкретно ќе се зголемат платите? Колку ќе бидат субвенциите за прв стан? Каде се деталите?

Експертот на УНФПА Пио Смит предупреди дека демографските промени се „мега-тренд кој го дефинира векот” и бараат итни, координирани одговори за да не дојде до системски колапс во образование и грижа за стари. Тоа е општо познат факт. Но за Македонија тоа кажува: ние не сме исклучок, и без сериозни мерки, ќе влеземе во спиралата прв.

Стратегијата 2026-2046 ќе ја следиме – можеби со малку повеќе скептицизам отколку премиерот сака. Дваесет години е долго време. Многу планови за демографска обнова на Балкан претходно станаа само папиросни документи. Иднината на Македонија не зависи од градинки – туку од тоа дали државата ќе создаде економија која може да ги задржи младите. Тоа не е во оваа стратегија – засега.