Сандра Булок и Џенифер Анистон разговарале за коса кога разговорот свртел таму каде што никој не очекувал. Во интервју објавено во Interview Magazine, Анистон се пошегувала колку коса има нејзината пријателка, а Булок одговорила со нешто што дотогаш не го кажала јавно.

„Имав две епизоди предизвикани од стрес, па имам голема среќа што повторно ми порасна“, рекла актерката. Не објаснила кога било тоа ниту што точно го предизвикало. Но самото признание отвора тема што погодува многу повеќе луѓе отколку што се зборува за неа.

Косата не паѓа кога е најтешко

Состојбата се вика акутен телоген ефлувиум – привремено нарушување на циклусот на косата што предизвикува обилно и распространето опаѓање. И тука е нејзината најмачна особина: косата не почнува да паѓа во најлошиот момент. Најчесто тоа се случува два до три месеци подоцна, кога веќе мислиш дека си поминал низ тоа.

Косата не расте непрекинато. Секој фоликул минува низ фаза на раст (анаген), преодна фаза (катаген) и фаза на мирување (телоген). Нормално, меѓу 85 и 90 отсто од фоликулите се во активен раст, а само мал дел опаѓа. Тежок стрес може да ја наруши таа рамнотежа и да натера многу фоликули предвреме да влезат во мирување.

Според д-р Кристина де Ојос, дерматолог и специјалист по трихологија, во таа промена учествуваат хормонални, имунолошки и метаболички сигнали. Клучното е дека фоликулот привремено се гаси, но не се уништува ниту се лузнува – затоа овој вид опаѓање обично е повратен.

„Често кога пациентите забележуваат значајно опаѓање, стресната епизода веќе завршила или тие се емоционално многу подобро“, објаснува Де Ојос. Д-р Ана Малдонадо, естетски лекар, додава дека наоѓањето многу коса во бањата не значи задолжително дека проблемот се влошува во тој момент. „Честопати ја гледаме последицата од она што се случило пред месеци.“

Есенското опаѓање не е исто

Признанието на Булок доаѓа во период кога многумина забележуваат повеќе коса во бањата. Сезонски варијации во циклусот постојат и крајот на летото и есента можат да го зголемат опаѓањето. Но тоа не значи дека сè треба да се препише на сезоната.

„Времето од годината може да нè насочи, но само по себе не поставува дијагноза“, предупредува Малдонадо. Сезонското опаѓање обично е умерено, трае неколку недели и не носи видлива загуба на густина. Опаѓањето од стрес е поинтензивно и може да трае неколку месеци, а некои забележуваат потенка конска опашка, поширок раздел или поголема видливост на скалпот.

Има и една проста работа што ја искривува сликата: колку поретко миете коса, толку повеќе ќе видите одеднаш. Долгата коса дополнително прави количината да изгледа поголема отколку што е.

Кога се оди кај лекар, и што навистина помага

Де Ојос препорачува дерматолог кога прекумерното опаѓање трае подолго од два до три месеци, кога густината забележливо се намалува или кога се појавуваат други симптоми – голи површини, поширок раздел, чешање, болка, лупење или црвенило. Прегледот и трихоскопијата овозможуваат зголемен приказ на косата и скалпот и го разликуваат ефлувиумот од други причини за алопеција.

За очекувањата: новите кратки влакна на предната линија обично се забележуваат во рок од три до четири месеци по решавањето на причината, а бидејќи косата расте околу еден сантиметар месечно, естетското враќање бара шест до дванаесет месеци. Малдонадо најчесто го сместува враќањето на густината меѓу шест и девет месеци.

И еден дел што индустријата за додатоци не сака да го чуете. „Железото, цинкот и витамините не покажале доследна корист кога нема документиран недостаток“, вели Де Ојос. Малдонадо го сумира уште поостро: со додатоците, повеќе не значи подобро. Ако внесот е веќе доволен, додавањето железо, цинк или витамини не носи корист, а може да носи ризик.

Другото читање на ова е прилично трезвено. Косата што паѓа од стрес е сметка за нешто што веќе поминало – а решението не е во шишенце, туку во тоа што го направи тој стрес. Ниту едно шампонче не работи наназад.