Ако ги погледнете последните неколку години официјални настани на шпанскиот двор, еден крој се повторува до досада: панталонскиот костум. Кралицата Летисија го носи, принцезата Леонор го носи, и тоа не е совпаѓање на вкусови туку одлука со премислување зад неа.

Костумот има долга и поинтересна историја отколку што сугерира неговата денешна досадност. Првите модели – сако и здолниште – ги предложил британскиот дизајнер Џон Редферн во осумдесеттите години на деветнаесеттиот век. Биле поудобни од фустаните, но ја задржале силуетата на времето. Дваесеттите донесоа опуштени кројки и мек твид од Коко Шанел. Вистинската пресвртница дојде во шеесеттите, со Андре Куреж и Ив Сен Лоран – а особено во 1966 година, со Le Smoking, женски смокинг што ги прегази правилата за тоа кој што смее да облече.

Зошто токму костум

Костумот традиционално се врзува со машкоста и со моќта – бизнисменот, политичарот, дипломатот го носат. Постои и преовладувачко верување дека жените во тие полиња мораат да изгледаат машки за да имаат авторитет. Експертот за комуникација Кристијан Саломони не мисли дека тоа е причината зад изборот на шпанскиот двор.

Неговото објаснување е поконкретно и поинтересно. Костумот е преводлив: формалноста му се менува со боја и со материјал, а додатоците целосно го менуваат впечатокот. Се вклопува во различни протоколи без да привлече вишок внимание што би можело „да ја засени политичката порака преку стилизирањето“. И, како што вели Саломони, ги избегнува „сексистичките толкувања што би можеле да произлезат од должината на здолништето или од деколтето“.

Тука сме на многу конкретно место. Не станува збор за естетика, туку за пресметка колку време на еден настан ќе отиде на она што жената го кажала, а колку на она што го облекла. Секој што ја следел домашната политика знае дека таа пресметка не е шпанска специјалност.

Порака или оклоп

За Саломони, изборот е и одбивање на стереотипот за кревката женствена принцеза во корист на модерна, извршна слика. Тој вели дека костумот „комуницира модерност – дека се жени од овој век, што не зависат од раскошни фустани“, и дека покажува подготвеност за водечка улога и сериозност, бидејќи ја претставуваат државата, а не модата. За Леонор, дополнително, важен е институционалниот континуитет: заедничкиот стил со мајка ѝ проектира семејно единство.

Но експертот не запира на пофалба. Според него, прекумерната доследност почнува да работи против себе – создава впечаток на студенило и дистанца и ја брише стилската разновидност. „Принцезата Амалија од Холандија, на пример, комбинира костуми со фустани што ја нагласуваат нејзината младост. Кејт Мидлтон, која ја сметам за икона на политичка комуникација преку мода, носи елегантни и женствени фустани кога протоколот дозволува. Леонор, напротив, изгледа претерано извршно и строго“, вели Саломони.

Неговиот заклучок е дека тоа може да биде свесна стратегија со која се нагласува нејзината идна улога на шеф на држава – но дека постојат многу моменти во кои би можела да ризикува нешто поинакво.

Она што останува необјаснето е поинтересното прашање. Колку од тоа е избор на двете жени, а колку рамка што им ја поставиле советниците? Разликата меѓу оклоп што сам си го ставаш и оклоп што ти го облекле е голема, а однадвор изгледа идентично.