Нов круг преговори за Украина во Абу Даби на 10 и 11 ноември: датумите се договорени, а сè друго

САД потврдија дека новиот круг мировни преговори меѓу Русија, Украина и САД ќе се одржи на 10 и 11 ноември во Абу Даби, главниот град на Обединетите Арапски Емирати. Датумите ги објави специјалниот американски претставник Стив Виткоф. По повеќемесечен застој, ова е нов обид на администрацијата на Доналд Трамп да ги придвижи разговорите за крај на војната – последните трилатерални преговори со американско посредување се одржаа во февруари.

Американската делегација треба да ја предводат Виткоф и Џаред Кушнер, зетот на Трамп и еден од неговите главни преговарачи. За можни нови преговори се зборуваше уште на 21 октомври, кога Виткоф се сретна со Владимир Путин во Санкт Петербург. По средбата, советникот на Путин, Јуриј Ушаков, изјави дека Москва начелно е подготвена да ги продолжи трилатералните преговори во текот на ноември.

Украинскиот претседател Володимир Зеленски ја поддржа иницијативата и на 23 октомври објави дека во првата половина од ноември во Абу Даби ќе се сретнат преговарачките тимови. „Планот е да се сретнеме во првата половина од ноември, и тоа што побрзо, се разбира“, рече тогаш, додавајќи дека по разговорите на делегациите би сакал и средба на лидерите. Но Москва на 28 октомври предупреди дека сè ќе зависи од ситуацијата на бојното поле – и од судирот на Блискиот Исток.

Тука е најинтересниот дел. Пред Абу Даби, американските преговарачи треба во Брисел да се сретнат со претставници на Франција, Германија, Велика Британија, Европската унија и НАТО – за безбедносните гаранции за Украина, идната безбедносна архитектура на Европа и обновата на земјата по војната. Но на самата маса во Абу Даби Европејците нема да седат. Кремљ и порано порача дека учеството на европски претставници не е договорено. Европа ќе ги дискутира гаранциите и обновата во Брисел, а за самиот крај на војната ќе чека вести од ходникот. Балканот ја познава оваа сцена уште од Берлинскиот конгрес – кога за тебе се одлучува на маса на која не седиш.

А разликите не се мали. Русија бара Украина да ги прифати нејзините територијални барања, да се откаже од членството во НАТО и да пристане на ограничувања на вооружените сили. Москва полага право на четири украински региони што ги прогласи за дел од Русија, иако ниту воено не ги контролира во целост. Киев одбива да предаде дополнителна територија и предупредува дека договор без цврсти гаранции само ќе ѝ даде време на Русија да се подготви за нов напад. Зеленски порано рече дека договорот мора да вклучува и финансирање на украинската армија најмалку десет години.

Спорен е дури и редоследот. Киев сака прво прекин на огнот, како чекор кон мировен договор. Москва инсистира прво да се договорат пошироките политички и безбедносни прашања, па дури потоа трајно да престанат борбите. Во Абу Даби треба да се зборува за условите за крај на војната, безбедносните аранжмани, смирувањето на судирот и хуманитарните прашања.

Првпат има конкретни датуми – и тоа е сè што е конкретно засега. Нема знаци дека Русија и Украина се приближиле околу клучните прашања. Останува да се види дали Абу Даби ќе ги приближи барањата на двете страни, или ќе биде уште еден состанок чиишто услови ги диктира бојното поле.