Фондот за осигурување на депозити има 406 милиони евра и лимит од 30.000 евра по штедач – но не плаќа додека Алта банка има дозвола

Кога една банка се тресе, секој штедач прашува едно: што ако ја снема? Одговорот го има Фондот за осигурување на депозити, кој во моментов располага со 25 милијарди денари, или околу 406,5 милиони евра. Од тие пари еден штедач може да добие најмногу 30.000 евра во денарска противвредност.

Но клучната реченица за клиентите на Алта банка од Битола е друга. Фондот не плаќа ништо додека банката работи. Механизмот се активира дури кога гувернерот на Народната банка ќе ѝ ја одземе дозволата за работа. Народната банка во Алта банка воведе привремена администрација и нагласува дека банката не е во стечај и дека дозволата не ѝ е одземена. Кирил Миноски, гостувајќи во „Ноќно студио“, го кажа тоа без украси: исплата од Фондот не е можна додека банката е активна.

Што покрива лимитот, а што не

Лимитот од 30.000 евра важи по штедач и по банка, а во него влегуваат и главнината и каматата. Ако некој има 50.000 евра во една банка што ќе остане без дозвола, Фондот покрива 30.000, а за останатите 20.000 штедачот станува доверител и ги чека од стечајната или ликвидациската маса – без гаранција дека ќе ги добие во целост. Повеќе сметки во една банка не помагаат: сите депозити на едно лице се собираат и се третираат како еден. Две различни банки, пак, значат два одделни лимита.

Осигурени се денарските и девизните депозити, трансакциските сметки и депозитите поврзани со картички. Ако штедачот има и кредит во банката, депозитот се намалува за износот на долгот. А исплатата не е веднаш: Фондот почнува да плаќа во рок од 20 дена откако решението за одземање на дозволата ќе стане конечно, со можност рокот да се продолжи за најмногу уште 10 дена.

Битола ја знае оваа приказна

Првиот фонд за осигурување на штедни влогови е формиран во јануари 1997 година, со лимит од 7.500 германски марки. Само неколку месеци подоцна, на 7 март 1997, пропадна битолската штедилница ТАТ – повеќе од 12.000 штедачи останаа без 120 милиони марки. Дваесет и девет години подоцна, банката под администрација пак е битолска. Разликата е што денес постои фонд со пари и јасен лимит – и токму затоа вреди да се знае до каде тој лимит допира.

Миноски потсети и дека имало иницијативи лимитот да се крене на 50.000 евра, но тие не биле реализирани. Денес тоа звучи како пропуштена шанса. Дотогаш, правилото е едноставно и сурово: до 30.000 евра парите се сигурни ако банката пропадне. Над тоа – чекаш и се надеваш. А додека банката е под администрација, не помага ни Фондот.