Во судницата во Идризово, каде што се суди за пожарот во кочанската дискотека „Пулс“, вештачењето влезе во делот што најмалку им одговара на обвинетите. Градежните вештаци не зборуваа за несреќен сплет на околности. Зборуваа за материјал што при горење ослободува цијанид и јаглерод моноксид, и за инспектор кој можел и морал да го затвори објектот.

Маријана Лазаревска, вештак во тимот на професорот Горан Марковски од Градежниот факултет, одговараше на вкрстени прашања од одбраната на првообвинетиот, сопственикот на дискотеката. Прашањата се вртеа околу бојата на сунѓерот на таванот. Одговорот се врти околу нешто друго.

„Повторно селективно читате прописи, поставувате трипати одговорени и елаборирани прашања, од вештачењата гледате сунѓери по боја, а не читате за составот на полиуретанскиот сунѓер што сме го утврдиле“, реагираше Лазаревска.

Марковски дообјасни што точно е утврдено: „Основа за нашето тврдење, што има поставено на таванот, беа форензичките вештачења и оние на Институтот за судска медицина и на ПМФ. Специфично, за овој материјал, конкретно сунѓерот, е што при согорување тој ослободува јаглерод моноксид и цијанид.“

Објект за лесна индустрија што работел како дискотека

Втората линија на вештачењето е поразителна за институциите. Според Марковски, објектот имал одобрение за градење со намена деловен објект за лесна индустрија. Пренамената, реорганизацијата на просторот, промените на електричната, водоводната и канализационата инсталација и вградените несоодветни материјали директно влијаеле врз безбедноста.

Решение за пренамена и адаптација при првичната контрола нема. А записници од инспекциски надзор се изготвени дури на 16 и 18 март 2025 година, за веќе опожарен објект.

Прашањето кое произлегува не е техничко. Според Законот за градење, градежниот инспектор имал право и обврска да побара објектот да се врати во првобитна состојба и да остане затворен додека не се расчистат неправилностите. Тоа не се случило. Објектот продолжил да работи како дискотека без документација, без одобрение и со ризици кои сега се набројуваат во судница.

Родителите го поставија прашањето што институциите го одбегнуваат

На пауза од рочиштето, мајката Мита Тасева се обрати кон обвинетите со реченица која ја собира целата логика на предметот: „Не може денес да ги набројувате сите пропусти, опасности и неправилности, а да тврдите дека со години не сте имале причина да реагирате.“

Таткото Драги Стојанов беше подиректен – ако инспекторот постапел како што треба, детето ќе беше живо. Неговите критики беа насочени кон институциите, кон корупцијата и кон неказнивоста.

Случајот го води судијката Дијана Груевска-Илиевска, а обвинението го застапува тим од 15 јавни обвинители. Со распитот на градежните вештаци треба да заврши изведувањето докази од Обвинителството, по што одбраната почнува со свои докази.

Во пожарот на 16 март 2025 година загинаа 63 лица, а над 200 беа повредени. Судењето сега стигна до најнезгодното прашање за секој што носел униформа или потпис: кој ги имал овластувањата да го спречи ова, и што направил со нив.