Најстроги санкции во историјата: Вашингтон бара од светот да избере страна, а вистинската порака е за Пекинг

Кога министерот за финансии на најголемата економија во светот вели дека следуваат „најстроги санкции во историјата”, тоа не е закана. Тоа е распоред. Скот Бесент го кажа тоа пред камерите, најави прес-конференција за понеделник со конкретните мерки и додаде реченица што не остава простор за толкување: „Или сте со нас или сте против нас.”

Формулата не е нова. Ја слушнавме и во 2001-та, и таа реченица тогаш подели цел свет на два табора за неколку месеци. Разликата е што сега не се бара војска, туку потпис – кој ќе престане да купува иранска нафта и кој нема.

Бесент опишува двоен пристап: блокада плус санкциски режим построг од сè што Техеран го издржал досега. Целта, како што соопшти, е дестабилизација на иранскиот режим – а економскиот притисок, тврди тој, треба да ја намали потребата од голема воена операција. Со други зборови: гладот работи побрзо од бомбите и не бара ковчези на аеродром.

Кина е вистинскиот адресат

Најинтересниот дел не се однесува на Иран. Прашан за кинеските деловни врски со Техеран, Бесент рече дека приватните разговори би биле најефикасни, и веднаш го спомна бројот што сè објаснува: Кина добива 50 отсто од својата енергија од регионот на Персискиот Залив. Тоа не е забелешка, тоа е потсетување кој кого држи за грлото.

Бидејќи санкции без Пекинг се лист хартија. Иран веќе речиси половина век живее под некаква форма на економски рестрикции – непрекинато, уште од 1979-та и Исламската револуција. Ако четириесет и седум години санкции не го соборија режимот, што точно се очекува да направи четириесет и осмата?

Одговорот е дека овој пат целта не е Иран сам, туку сите што тргуваат со него. „Или сте со нас или сте против нас” не е упатено кон Техеран – Техеран е одамна на другата страна. Упатено е кон сите останати, вклучувајќи ги и оние што немаат никаква желба да избираат страна.

А Балканот таа реченица ја знае напамет. Секој пат кога големите ќе се скарат, малите добиваат прашалник и рок за одговор. Прашањето не е дали сме за или против – прашањето е зошто одлуката повторно ја носи некој друг.