Американски суд ја потврди арбитражната одлука и ја задолжи Хрватска да ја исплати унгарската нафтена компанија MOL со вкупно 286 милиони долари. Одлуката на Окружниот суд во Вашингтон од 28 април 2026 произлегува од случај кој датира од 2013 – кога MOL поведе постапка пред Меѓународниот центар за решавање инвестициски спорови (ICSID) за наводни кршења на Договорот за Енергетска повелба поврзани со инвестицијата во хрватскиот нафтен гигант INA.

Арбитражниот трибунал во 2022 досуди 183 милиони долари во корист на MOL. Со натрупаната камата до денес, износот нарасна на 286 милиони. Хрватска се обиде да го блокира извршувањето со аргумент за државен суверенитет – судот го отфрли тој аргумент. Државата сега истовремено ги испитува правните лекови и преговара за мирно решавање.

Случајот е значаен за регионот зашто ја покажува реалноста на меѓународните инвестициски арбитражи: државата може да изгуби, а судовите на трети земји – во случајов американски – имаат надлежност да го извршат тој пресуд. За Балканот, каде странски инвеститори честопати тврдат дека биле изманипулирани или третирани неправично, тоа не е апстрактна правна теорија.

Дали Хрватска ќе плати, дали ќе апелира или ќе договори намалување – сè уште е отворено. Но cifрата е конкретна: 286 милиони долари. Тоа е сметка која расте додека трае преговарањето.