Битолското основно јавно обвинителство ќе го испитува случајот со Стефан Поповски, наставник по ликовно образование во основното училиште „Тодор Ангелевски” во Битола, кој цела година држел часови и пишувал оценки без да биде платен. Поточно: бил отпуштен на 29 јануари 2025-та – без да му биде кажано. И продолжил да работи.

Случајот не личи на ниедна позната работна злоупотреба. Поповски, кој од 2020-та работи во три училишта во Битола – „Гоце Делчев”, „Коле Канински” и „Тодор Ангелевски” – има уредни договори со првите две до 31 август 2026-та. Но во третото – „Тодор Ангелевски” – поранешната директорка Наташа Швигир потпишала отказ на крајот на јануари 2025-та, без неговиот потпис. Поповски никогаш не бил известен. Сегашната директорка Гордана Јоначик не дала објаснување зошто продолжила да му назначува часови.

Како цела година некој да држи настава без плата? Поповски имал пристап до е-дневникот. Пишувал оценки. Одел на наставнички совет. Се потпишувал за присуство. Водел евиденција – сите функции на редовно вработен наставник. И никој – ниту директорот, ниту инспекторот, ниту општинската сектор за образование, ниту државната инспекција – не забележал.

Поповски се обратил кога побарал заработените пари и стажот – и веднаш недела подоцна бил формално отпуштен. Тоа е изјава со две читања. Прво – системот функционирал низ инерција, без некој вистински да го следи статусот на тој наставник. Второ – кога побарал објаснување, реакцијата била тивко да биде отстранет, не да биде објаснет процесот. Барем тоа е тоа што документите покажуваат.

Сега се вклучени неколку институции. Министерството за образование вели дека не било запознато до објавувањето на случајот во јавноста – „основните училишта се под надлежност на општините”. Општинскиот инспектор, Државниот просветен инспекторат и Трудовата инспекција се известени по барање на градоначалникот на Битола. Самиот градоначалник најави разрешување на директорката ако обвиненијата се потврдат.

Прашањето кое треба да се остане отворено – и кое можеби е најголемата трагедија на оваа приказна – е дали Поповски не е единствен. Колку други наставници, медицински сестри, општински службеници, во Македонија работат во „сива зона” каде статус не е потпишан или потпишан еднострано, а тие сами си плаќаат за работа? Во земја каде стажот често е воден рачно во папка во шкаф, и каде секоја директорска промена може да биде шанса да се прекине нечиј работен однос без негово знаење – овој пример не е изолиран. Тоа е тестов за инспекциската структура. Дали ќе докаже дека може да функционира – или ќе докаже дека не може.