Европската комисија предложи итна мобилизација на 500 милиони евра за поддршка на земјоделците погодени од дивеењето на цените на вештачките ѓубрива – со предупредување дека без брза акција, есенската и зимската сеидба на клучни култури може да задоцни или сосема да изостане.

Конструкцијата на пакетот: 200 милиони евра се веднаш достапни од земјоделската резерва во Заедничката земјоделска политика, а за останатите 300 милиони Комисијата бара експресно одобрување од земјите-членки и Европскиот парламент. Пакетот беше најавен уште во мај, но сумата се обелодени дури сега.

Причината е географски далеку, а сметката блиску: азотните ѓубрива се произведуваат од природен гас, а гасот поскапе по конфликтот на Блискиот Исток и затворањето на Хормузскиот теснец. Еврокомесарот за земјоделство Кристоф Хансен предупреди дека ударот досега бил ограничен затоа што многу фармери направиле залихи кон крајот на минатата година – но тие залихи се при крај. Некои веќе се прашуваат дали воопшто да сеат зимски култури, кога трошокот за производство се заканува да ја надмине откупната цена.

Покрај кешот, Брисел ги суспендира и стандардните увозни давачки на клучните азотни ѓубрива до 31 мај 2027 – мерка што на увозниците ќе им заштеди околу 60 милиони евра – и нуди стимулации за ѓубрива од органски извори, со цел намалување на зависноста од увоз.

А сега погледот од нашата страна на оградата: македонскиот земјоделец го купува истото ѓубриво, по истите светски цени, од истите пазари погодени од истата криза – само што за него нема бриселска резерва од 500 милиони. Прашањето за домашните институции се наметнува само: ако Брисел смета дека без интервенција се загрозува сеидбата во најбогатиот блок на светот, што значи истата математика за нива во Пелагонија? Одговорот би сакале да го слушнеме пред есенската сеидба, не по неа.