Светските залихи на нафта се топат со невидено темпо. Според најновата прогноза на Американската управа за енергетски информации (EIA), резервите во земјите од ОЕЦД до декември ќе паднат под 2,3 милијарди барели – најниско ниво од 2003 година. А цената на „Брент” нафтата, проценува EIA, во јуни и јули ќе се движи околу 105 долари за барел – при што фјучерсите пред објавувањето на прогнозата стоеја на околу 92 долари.

Виновникот е познат: низ Хормузскиот теснец поминува околу петтина од светската трговија со нафта, а кризата на Блискиот Исток, според проценките, го чини пазарот околу 11 милиони барели дневно изгубено производство од регионот. Земјите го пополнуваат дефицитот од сопствените комерцијални и стратешки резерви – и токму затоа складиштата се празнат рекордно брзо: за 6,3 милиони барели дневно во вториот квартал, а во третиот се проектира и 7,66 милиони.

Во меѓувреме, еден учесник на пазарот деби со историски бројки: САД. Американскиот нето извоз на нафта и деривати во април достигна рекордни 5,8 милиони барели дневно, а годинашниот просек се проценува на 4,2 милиони – три пати повеќе од лани. Кога на Блискиот Исток гори, некој секогаш продава вода. Или, во овој случај, нафта.

Има и една бројка што оди наспроти сè друго: глобалната побарувачка годинава се очекува да падне за 1,1 милион барели дневно – прв пад од 2020 наваму. Високите цени си го прават своето: кога горивото е прескапо, светот вози помалку, лета помалку и произведува помалку. Прашањето е само кој ќе истрае подолго – резервите или кризата.

За нас преводот е едноставен и без аналитичар: цената на барелот од Заливот стигнува до секоја пумпа меѓу Скопје и Битола со неколку недели задоцнување. Ако EIA е во право за 105 долари во јули, летово полнењето резервоар ќе биде уште една ставка за прередење во домашниот буџет. Планирајте така.