Македонските планини полека ги губат своите водопади – а со нив и нешто што тешко се враќа. Зад исчезнувањето на природните бисери како Смоларскиот, Колешинскиот и водопадот на Кораб стои комбинација од мали хидроцентрали, климатски промени и нелегална сеча, која заедно ја открива вистинската цена на еден тивок екоцид.

Малите хидроцентрали се можеби најголемиот виновник. Иако произведуваат едвај четири отсто од домашната струја, тие ја одведуваат планинската вода низ огромни цевки и ги оставаат речните корита речиси суви. Резултатот е уништена биолошка разновидност и трајно изменет изглед на планините. Во 2022 година во Националниот парк Шар Планина беа укинати седум штетни концесии за вакви централи – но проблемот останува жив на други места.

На тоа се надоврзуваат и природните и човечките фактори. Помалку снег во зимите и подолги суши директно ги погодуваат сезонските водопади како Корабскиот, кој зависи од топењето на снегот. Нелегалната сеча на Шар и Јакупица ја уништува способноста на почвата да задржува влага, па водата истекува побрзо, падините еродираат, а реките стануваат матни и нестабилни. Кон сето ова се додава и туризмот – вирални објави на социјалните мрежи носат неконтролирани наплив посетители кои зад себе оставаат пластика и отпад.

А кој одговара? Според Државниот завод за ревизија и Европската комисија, проблемот е во „нефункционалните државни контролни органи” и во неефикасниот систем на инспекции и казни. Со години се одложува усвојувањето на европските еколошки директиви, додека планините тивко се празнат од вода. Водопадот не протестира, не гласа и не пишува соопштенија – тој едноставно пресушува. А кога еднаш ќе замолкне, ниедна подоцнежна концесија нема да го врати звукот на водата што паѓа.