Охрид повторно чука на вратата од Листата на светско наследство во опасност, а власта наместо решенија бара – време. Шест години, за да го поправи она што, како што вели премиерот, три и пол децении се уништувало. Прашањето е дали УНЕСКО ќе купи уште еден одложен рок, или езерото конечно ќе ја плати сметката за дивоградбите што никој не сака да ги урне.

Во најновата Нацрт-одлука на Комитетот за светско наследство на УНЕСКО повторно се предлага Охридскиот Регион да биде впишан во Листата на светско наследство во опасност. Конечната одлука се носи на 22 јули, на 48. сесија што се одржува во Бусан, Јужна Кореја. За Македонија и Албанија – бидејќи езерото е заедничко – тоа би било црна дамка каква што ретко се брише лесно.

Ревизијата кажува се

Државниот завод за ревизија веќе го напиша тоа што власта не сака да го чуе гласно. Општина Охрид нема донесено урбанистички планови за дваесет населени места. Не презела мерки за отстранување на бесправните објекти, особено во заштитените зони. Урбаната опрема на места се поставувала без дозволи и платени такси. И, најтешкото – не се постапувало по стотици решенија за нелегални градби. Со други зборови, институциите знаеле, имале хартија во рака, и не мрднале.

Наследен проблем или изговор?

Премиерот Христијан Мицкоски вчера при посета на Дебарца ја повтори веќе познатата линија: „И супермени да бевме, за две години не можеме да исправиме нешто што три и пол децении било расипувано.” Наследен проблем, велат од Владата, добиен преку лошите извештаи од претходната власт. Само, наследството е удобна работа – секоја власт го користи за да го одложи товарот на следната. А езерото не чека мандати.

Опозицијата возвраќа. Претседателот на охридскиот СДСМ, Асен Шајн, обвинува дека локалната и централната власт, предводени од ВМРО-ДПМНЕ, не спровеле доволно мерки. Тврди дека нема напредок во отстранувањето на дивоградбите, дека се дозволува ново градење во чувствителни зони и дека проблемите со урбанизмот, загадувањето и колекторскиот систем остануваат нерешени. „Статусот на Охрид не се штити со политичко лобирање, туку со почитување на законите”, порача Шајн.

А во позадина стои случајот „Горица 3″ – спорниот луксузен хотел поврзан со Сашо Мијалков, кој граѓанските организации го посочуваат како учебнички пример за градење спротивно на правилата. Надлежните молчат. Хотелот стои.

Тука е и деталот што ниту една страна не сака да го нагласи: локалната власт е таа што ги издава дозволите за градба и таа што треба да ги урива дивоградбите. Во периодот 2017-2025 менувале се градоначалници од две партии – Стојановски и Георгиески од СДСМ, а од 2021 Кирил Пецаков од ВМРО-ДПМНЕ. Крајбрежјето продолжи да се бетонира под сите нив.

Затоа прашањето не е чија е вината, туку кој ќе ги урне објектите. УНЕСКО не бара извинувања ни политички дуели – бара исполнети препораки. Ако Охрид падне на Листата во опасност, нема да падне поради Албанија, ни поради „наследството”. Ќе падне затоа што со децении сите знаеја, а никој не урна ниту еден ѕид.