Од чешмите во Гостивар тече вода со боја на кафе, болниците се полни со луѓе со стомачни тегоби, а институциите се караат дали да ја наречат работата со вистинското име – епидемија. Додека надлежните мерат зборови, триесет проценти од еден град се разболеле од иста болест. Ако ова не е епидемија, тогаш што е?

Агенцијата за храна и ветеринарство на 17 јули издаде забрана за употреба на водата за пиење од гостиварскиот водоводен систем, поради основано сомнение дека е загадена и небезбедна. Институтот за јавно здравје е дециден: водата не смее да се користи за пиење ниту по превривање, се до официјалното укинување на забраната. Особено внимание, велат, за доенчињата, малите деца, бремените жени и постарите – оние што најтешко ги поднесуваат цревните инфекции.

Епидемија или не – спорот што кажува се

Тука почнува вистинската драма. Министерот за здравство Сашо Клековски вели дека засега нема да се прогласи епидемија, се додека не се утврди причината за заболувањата. Микробиологот д-р Никола Пановски бара токму спротивното – и не бира зборови.

„Во Гостивар има епидемија на гастроентеритис. 1.500 регистрирани со исти симптоми и најмалку уште 5.000 кои не се јавиле на лекар. Во еден град оболеле 30 проценти од населението од иста болест и нема услови за прогласување епидемија. Епа браво”, напиша Пановски, повикувајќи ги епидемиолозите да реагираат. „Ова не е политика, ова е ваша должност.”

Тежок збор од човек што знае за што зборува. Бидејќи разликата не е само во терминологијата – прогласувањето епидемија повлекува мерки, ресурси и одговорност. Да не се прогласи е поудобно за бројките, но не и за болните.

Обвинителството влезе во играта

За разлика од дебатата околу зборовите, обвинителството не чека. Основното јавно обвинителство во Гостивар покрена истрага по масовните поплаки, а изворот во Вруток е ставен под строга полициска контрола за да се спречи каква било дополнителна контаминација на теренот. Итни лабораториски испитувања на примероците се вршат во Институтот за јавно здравје.

Резултатите од токсиколошките и микробиолошките анализи се очекуваат овие денови, по што обвинителот ќе одлучи дали има основ за кривичен прогон за загрозување на здравјето на граѓаните. Дури тогаш ќе се знае дали причинителот е бактерија, вирус, паразит или нешто потешко – тешки метали.

Но едно прашање веќе виси во воздухот, без разлика на лабораториските наоди. Како воопшто дојде до тоа во еден град да потече небезбедна вода низ водоводот – и кој со години требаше да го спречи тоа? Водоводниот систем не се расипа преку ноќ. Расипувањето секогаш е постепено, тивко, додека некој не се разболи. Гостивар сега ја плаќа таа сметка со здравје.