Се будиш налутен на некој што спие до тебе и не направил ништо. Или на пријател што со недели не си го видел. Знаеш дека сонот не се случил, но лутината е реална и трае до попладне. Психологијата има објаснување за тоа, и тоа е далеку поинтересно од која било книга за толкување соништа.

„Соништата можат да предизвикаат многу силни емоции“, вели психологот Марија де Моја Марин. „И покрај тоа што знаеме дека слученото не било реално, мозокот ги доживеал тие емоции како да се случувале во тој момент.“ Оттаму и будењето со лутина, тага, страв или дури радост. Мозокот не води евиденција за тоа што било вистина, туку што почувствувал.

Мозокот не се исклучува, тој средува

Она што науката го знае со сигурност не е што значат соништата, туку што се случува додека спиеме. „Денес знаеме дека додека спиеме мозокот продолжува да работи. Консолидира сеќавања, регулира емоции и ги реорганизира информациите од денот“, објаснува психологот. Но тоа не значи дека секој сон крие порака. Како што вели самата специјалистка, „сè уште не можеме да тврдиме дека секој сон крие конкретна порака или предвидување за иднината“.

Некои теории тврдат дека соништата имаат заштитна улога. „Постојат теории кои тврдат дека соништата нè подготвуваат да ги предвидиме заканите, затоа често се сеќаваме дека сме трчале за да стигнеме на работа, дека паѓаме од провалија или дека губиме пари“, вели де Моја Марин. Со други зборови, мозокот прави она што најдобро го умее – се подготвува однапред за да нè заштити.

Зошто некој ти се појавува во сон

Тука психологијата е неромантично едноставна. Ако си поминал часови зборувајќи за некого, мислејќи на некого или грижејќи се за некого, тој ќе ти влезе во сонот. „Тоа е нешто целосно нормално“, вели психологот. „Додека спиеме, особено во РЕМ-фазата, мозокот продолжува да обработува информации, да консолидира сеќавања и да ги организира искуствата од денот.“ Значи не е знак. Значи е промет.

Но тука доаѓа делот што најмногу луѓе го превидуваат: тоа што некој се појавил во сонот не значи дека сонот е за него. „Од психолошки аспект, ова не значи нужно дека сонот има значење или дека ни испраќа скриена порака“, објаснува де Моја Марин. Честопати, вели таа, „главниот лик во сонот е едноставно ‚возило‘ што мозокот го користи за да обработи емоции, грижи или внатрешни конфликти“.

Вистинскиот главен лик, значи, не е човекот – туку емоцијата што тој човек ја буди.

Кога вреди да се застане

Во најголем дел од случаите, чувството по будењето исчезнува како што поминува денот. Но не секогаш. „Ако сонот се поврзува со несигурности, претходни конфликти или реални грижи, може привремено да влијае на начинот на кој се однесуваме кон таа личност“, предупредува психологот.

И тука е единствениот совет што вреди да се запамети од целиот текст. „Ако иста содржина се повторува често и создава значителна непријатност, може да биде корисно да се запрашаме која емоција се обидува да ја изрази тој сон и дали постои некој аспект од нашиот живот што бара внимание“, вели де Моја Марин.

Значи прашањето не е „што значи да сонуваш дека ти паѓаат забите“. Прашањето е „како ме натера да се чувствувам“ и „има ли нешто во мојот живот што личи на таа емоција“. Годините на толкувања за поранешни партнери, паѓање во празнина и изгубени заби немаат научна поткрепа. Она што има поткрепа е поедноставно и понеудобно: соништата не се прозорец кон иднината, туку кон тоа како се чувствуваш сега.