Додека Брисел ги пишува датумите за целосно исклучување од рускиот гас, бројките за август кажуваат нешто друго. Европа во првите дванаесет дена од месецот го намали купувањето течен природен гас на светскиот пазар на најниско ниво во последните две години – а истовремено испораките од Русија преку европскиот крак на гасоводот „Турски тек” достигнаа највисоко ниво од март годинава.

Двата протока одат во спротивни насоки

Испораките на течен природен гас низ гасниот транспортен систем на ЕУ од 1 до 12 август изнесувале 3,2 милијарди кубни метри – 3,7 отсто помалку на месечно ниво и 12,6 отсто помалку на годишно, според податоците на европската асоцијација на оператори на гасна инфраструктура. На толку низок обем се спуштило само уште во август 2024 година.

Во истиот период, испораките на руски природен гас преку пунктот „Странџа 2 – Малкочлар” на бугарско-турската граница пораснале за седум отсто на месечно ниво и пет отсто на годишно, односно до 609,2 милиони кубни метри. Значи Европа не троши помалку гас – Европа го зема од друг влез.

Датумите што сите ги знаат

Советот на ЕУ на 26 јануари одобри целосна забрана за испорака на руски течен природен гас во ЕУ од 1 јануари 2027 година, а за гас од цевководи од 30 септември 2027 година. Краткорочните договори за гас од цевководи мора да завршат до 17 јуни 2026 година. Хартијата е јасна, потписите се ставени, роковите се објавени.

И токму затоа овие бројки вредат нешто. Осум месеци пред првиот од тие рокови, потрошувачката се преселува кон правецот што треба да се затвори, не подалеку од него. Тоа не е случајност во една статистика – тоа е одлука на некој кој гледа цена, а не календар.

Зошто ова е балканска приказна

Тој влез не е далеку. „Странџа 2 – Малкочлар” е на бугарско-турската граница, а кракот што продолжува од таму оди низ Балканот. Регионот не одлучува за санкциите, но има цевка низ себе – што значи дека секое преместување на протокот минува тука.

Прашањето кое Брисел засега не сака да го формулира на глас е едноставно: што се менува кога дојде датумот, ако до последниот месец обемот расте наместо да опаѓа? Забрана која се приближува, а протокот се зголемува – тоа обично не значи подготовка, туку одложување.