Кина ѝ порача на Јапонија да го почитува меѓународниот поредок воспоставен по Втората светска војна. Поводот е посетата на рускиот претседател Владимир Путин на островот Итуруп од Курилскиот архипелаг – територија што Токио ја смета за своја и за која Јапонија поднесе официјален протест.

„Кина инсистира Јапонија да ги почитува резултатите од победата во антифашистичката војна”, соопшти кинеското Министерство за надворешни работи. Формулацијата е внимателно избрана: не се спори кој има право на островите, туку се потсетува кој ја загубил војната.

Спор стар осумдесет години, изваден токму сега

Курилските острови се меѓу најстарите нерешени територијални спорови во светот – Русија и Јапонија формално немаат ни мировен договор од Втората светска војна поради нив. Токио тврди дека островите историски му припаѓаат. Москва не разговара за тоа. Ништо од ова не е ново.

Новото е кој се јавува. Пекинг јавно застана зад руската позиција, а руските претставници Марија Захарова и Дмитриј Медведев ги оценија јапонските изјави како „политички ирелевантни, навредливи и правно ништовни”. Кога Кина и Русија синхронизирано ја кренат истата историска карта против Јапонија, тоа веќе не е спор околу неколку карпи во Тихиот Океан.

Историската аргументација е најзгодното оружје во дипломатијата токму затоа што нема рок на траење. Секој спор може да се оживее кога ќе затреба, а никој не може да го затвори со факти – бидејќи фактите се стари осумдесет години и секоја страна има свои.

Дали ова ни е познато? На Балканот историјата ретко е предмет на историчарите. Таа е резервен аргумент, што стои во фиока и се вади кога актуелната политика ќе остане без нешто посилно.