Во Софија, на заедничко обраќање, бугарскиот и словачкиот премиер го кажаа гласно она што половина Европа го мисли тивко: санкциската политика кон Русија не дава резултат, а сепак се повторува.

Румен Радев го формулираше најдиректно. „Логиката кажува дека кога постојано применуваш пристап што не дава резултати, тој пристап треба да се смени.“ Реченица што звучи банално додека не се сети човек дека доаѓа од премиер на земја-членка на ЕУ, изговорена во земја-членка на ЕУ, за политика на ЕУ.

Роберт Фицо отиде чекор подалеку и ја спомена алатката што вистински боли во Брисел. „Ако се предложат санкции што ги загрозуваат нашите интереси, нема да ги поддржиме и сме подготвени да го употребиме ветото.“ И потоа, без заобиколување: „Не верувам во санкциската политика.“

Ветото како црвена линија

Најтврдата реченица од целото обраќање не се однесуваше на Русија воопшто. Фицо изјави дека обидите на некои земји од ЕУ да го ограничат правото на вето во одредени области се „црвена линија“ за Словачка.

Тоа е суштината. Расправата навидум е за санкции – всушност е за тоа дали малите земји во Унијата ќе го задржат механизмот со кој можат да кажат не. Секоја реформа што го брише едногласното одлучување ги става токму нив во позиција да гласаат за одлуки што не ги сакаат.

За земја како Македонија, која со години чека на врата од ЕУ како на шалтер во општина, ова не е туѓа расправа. Механизмот кој се разводнува сега е истиот механизам што утре ќе го наследиме – ако воопшто влеземе. Прашањето е дали чекаме место на маса каде секој има глас, или место на маса каде гласаат само неколкумина.

Внимавајте што точно е кажано

Ниту еден од двајцата не рече дека ја напушта Унијата. Напротив. Радев беше изричен: „Бугарија е дел од заедничките одлуки на ЕУ, но кога гледаме одлуки што ги загрозуваат нашите национални интереси, не се двоумиме да ги браниме нашите интереси во Брисел.“ И додаде: „Нашиот живот е во ЕУ и НАТО, но тоа не значи дека не треба да комуницираме и да имаме нормални односи со други земји.“

Тоа не е излегување. Тоа е позиционирање – остани внатре, но откажи послушност. Најкорисната можна позиција додека траат преговорите за следниот пакет.

Фицо потсети и дека Словачка не учествувала во финансирањето на украинските воени напори ниту во кредитната алокација од 90 милијарди евра. Двајцата повикаа на дипломатски решенија, со аргумент дека воениот пристап само ги зголемува ризиците.

Дали ова е принципиелен став или преговарачка позиција за нешто друго? Историјата на европските самити сугерира дека црвените линии обично имаат цена. Прашањето е само дали цената ќе биде платена во пари, во исклучоци од санкции, или во нешто трето за кое нема да дознаеме.