Në Sofje, në një dalje të përbashkët, kryeministri bullgar dhe ai sllovak thanë me zë atë që gjysma e Evropës e mendon në heshtje: politika e sanksioneve ndaj Rusisë nuk jep rezultat, e megjithatë përsëritet.

Rumen Radev e formuloi më drejtpërdrejt. „Logjika thotë se kur vazhdimisht zbaton një qasje që nuk jep rezultate, ajo qasje duhet ndryshuar.“ Fjali që tingëllon banale derisa të kujtohesh se vjen nga kryeministri i një vendi anëtar të BE-së, e thënë në një vend anëtar të BE-së, për politikën e BE-së.

Robert Fico shkoi një hap më tej dhe përmendi mjetin që vërtet dhemb në Bruksel. „Nëse propozohen sanksione që i rrezikojnë interesat tona, nuk do t'i mbështesim dhe jemi të gatshëm ta përdorim veton.“ Dhe pastaj, pa e zgjatur: „Nuk besoj në politikën e sanksioneve.“

Vetoja si vijë e kuqe

Fjalia më e fortë e tërë daljes nuk kishte të bënte fare me Rusinë. Fico deklaroi se përpjekjet e disa vendeve të BE-së për ta kufizuar të drejtën e vetos në fusha të caktuara janë „vijë e kuqe“ për Sllovakinë.

Kjo është thelbi. Debati duket sikur është për sanksionet - në të vërtetë është për atë a do ta ruajnë vendet e vogla në Union mekanizmin me të cilin mund të thonë jo. Çdo reformë që e fshin vendimmarrjen njëzëri i vë pikërisht ato në pozitën të votojnë për vendime që nuk i duan.

Për një vend si Maqedonia, që prej vitesh pret te dera e BE-së si te sporteli i një komune, ky nuk është debat i huaj. Mekanizmi që po holluhet tani është i njëjti mekanizëm që do ta trashëgojmë nesër - nëse fare hyjmë. Pyetja është a presim vend në një tryezë ku secili ka zë, apo vend në një tryezë ku votojnë vetëm disa.

Kini kujdes çfarë u tha saktësisht

Asnjëri prej të dyve nuk tha se e braktis Unionin. Përkundrazi. Radev ishte i prerë: „Bullgaria është pjesë e vendimeve të përbashkëta të BE-së, por kur shohim vendime që i rrezikojnë interesat tona kombëtare, nuk hezitojmë t'i mbrojmë interesat tona në Bruksel.“ Dhe shtoi: „Jeta jonë është në BE dhe NATO, por kjo nuk do të thotë se nuk duhet të komunikojmë e të kemi marrëdhënie normale me vende të tjera.“

Kjo nuk është dalje. Ky është pozicionim - qëndro brenda, por hiq bindjen. Pozita më e dobishme e mundshme derisa zgjasin negociatat për paketën e ardhshme.

Fico kujtoi edhe se Sllovakia nuk ka marrë pjesë as në financimin e përpjekjeve luftarake ukrainase, as në alokimin kreditor prej 90 miliardë eurosh. Të dy bënë thirrje për zgjidhje diplomatike, me argumentin se qasja ushtarake vetëm i shton rreziqet.

A është ky qëndrim parimor apo pozitë negociuese për diçka tjetër? Historia e samiteve evropiane sugjeron se vijat e kuqe zakonisht kanë çmim. Pyetja është vetëm a do të paguhet çmimi në para, në përjashtime nga sanksionet, apo në diçka të tretë për të cilën nuk do të marrim vesh.