Двајца американски преговарачи патуваа со воз низ Полска за да стигнат до Киев. Не затоа што сакаа сценична возба, туку затоа што авион не можеше да слета – руските удари паднаа и во близина на аеродромот на украинската престолнина. Тоа е сликата од која треба да се тргне кога некој ќе каже дека мирот е близу.

Стив Виткоф и Џаред Кушнер на 6 септември за првпат дојдоа во Украина од почетокот на руската офанзива. Само ден претходно седеа во Москва со Владимир Путин. Разговорите траеја неколку часа, потоа им се придружија советниците за национална безбедност на Британија, Франција и Германија. Сите излегоа со внимателно избрани зборови: „содржински“, „значајни“, „охрабрувачки“. И потоа Володимир Зеленски кажа што навистина очекува.

Реченицата што ги поништи сите оптимистички изјави

„Ако војната продолжи – а ние очекуваме дека војната ќе продолжи – многу сметаме на зимска помош, на поддршка за противвоздушната одбрана и енергетскиот сектор“, изјави Зеленски пред новинарите. Во друга формулација беше уште подиректен: како што изгледа сега, војната ќе трае и преку зимата.

Значи, Киев не се подготвува за мир во следните недели. Се подготвува за уште една воена зима. Разговорите за американската помош затоа опфатија ракети за системите „Патриот“, заштита на енергетскиот систем и посебен пакет за зимските месеци, кога Украина очекува нов бран руски удари врз електричната инфраструктура.

Двете страни зборуваат за различни војни

Американците од Москва понесоа една верзија: Путин им рекол дека Русија остварува „опипливи резултати“ на бојното поле и дека очекува да ги постигне своите воени цели. Во Киев ја слушнаа спротивната. Украинските претставници тврдат дека армијата во август зазела повеќе територија отколку што изгубила и дека руските сили имале околу 42.000 загинати и ранети тој месец – украински проценки кои никој независно не ги потврдил.

Кога двете страни на иста маса нудат толку различни описи на истата војна, што точно преговараат? Путин повторно го спомна решавањето на „коренските причини на конфликтот“ – формулација која Москва со години ја користи за да ги спакува своите најважни барања: територијата, откажувањето на Украина од НАТО и ограничувањето на нејзиниот иден воен потенцијал.

Еден збор ја опишува целата блокада

Зеленски одговори дека на Украина не ѝ требаат ветувања туку „силни и јасни“ безбедносни гаранции – силна армија, економска обнова и продолжена западна воена помош. За територијата, односно за делот од Донбас што Москва го бара, не даде никаков знак дека е спремен да отстапи. Прашањето го опиша со еден збор: „тешко“.

Виткоф призна дека двете страни ќе мора да прифатат компромиси ако сакаат да го стеснат јазот. Но моментално нема ниту знак дека Москва е спремна на територијални отстапки што би го задоволиле Киев, ниту дека Киев ќе ги прифати руските барања. Некои дипломати ја спомнуваат пролетта како можна точка за нов обид. Други се далеку попесимистични.

Најдобрата вест од целата посета траеше два дена

Русија и Украина се согласија додека траеше дипломатската мисија да не изведуваат воздушни удари врз престолнините. Киев доби краток предив по речиси постојаните напади. Зеленски дури се пошегува дека Виткоф и Кушнер тој ден го заштитиле градот „подобро од Патриот“.

Тоа е шега, но и најточниот опис на состојбата: најсигурната противвоздушна одбрана на Киев беа двајца гости чие присуство ги паузираше бомбите. Кога заминаа, паузата заврши. Русија одби пошироко примирје, а борбите на фронтот и ударите надвор од престолнините не престанаа.

На Балканот ја знаеме оваа сцена: маси, фотографии, изјави за „значајни разговори“, и потоа години во кои ништо не се менува освен бројот на луѓето што повеќе не се тука. Зборот „преговори“ звучи како движење. Понекогаш е само опис на тоа каде застанавме.